Bezdomne zwierzęta

Autor: TF / 20.12.2012
ORZECZNICTWO 22 5 2009 22

Odgórne ustalenie w uchwale obowiązku pokrycia kosztów za wydanie bezdomnego zwierzęcia nie ma podstawy prawnej. Takie jednostronne nakładanie na obywateli obowiązków lub opłat nie jest dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego.

Rada Gminy J. 27 marca 2009 r. podjęła uchwałę o wyłapywaniu bezdomnych zwierząt domowych lub gospodarskich z terenu gminy J. oraz dalszym postępowaniu z nimi.
W § 6 uchwały ustaliła, że „złapane zwierzę zostanie wydane osobie, która udowodni swoje prawo własności do zwierzęcia, pod warunkiem pokrycia poniesionych przez Gminę kosztów transportu, przetrzymywania i leczenia zwierzęcia".
Według wojewody, taki zapis nie ma podstaw w obowiązującym prawie. Uzależniając zwrot zwierząt przebywających w schronisku od uiszczenia stosownych opłat przez ich właścicieli, rada gminy ustanowiła na rzecz schroniska tzw. prawo zatrzymania.
Prawo zatrzymania stanowi ingerencję w prawo własności, ponieważ jednym z uprawnień właściciela rzeczy uregulowanym w ustawie z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (DzU nr 16, poz. 93 ze zm.) jest uprawnienie do posiadania rzeczy będącej przedmiotem własności.
Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (DzU z 2003 r. nr 106, poz. 1002 ze zm.), „w sprawach nieuregulowanych w ustawie do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy". W związku z powyższym do zwierząt ma odpowiednie zastosowanie art. 461 § 1 kodeksu cywilnego, który stanowi, że zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej. W przypadku wyłapanych zwierząt umieszczonych w schronisku zobowiązanym do wydania zwierzęcia właścicielowi (jeżeli zostanie on ustalony) będzie schronisko sprawujące opiekę nad zwierzęciem. W tej sytuacji to również schronisko będzie uprawnione do ewentualnego złożenia właścicielowi zwierzęcia oświadczenia o zastosowaniu prawa zatrzymania, bowiem z racji pobytu w nim zwierzęcia ponosi ono związane z tym określone koszty utrzymania oraz zapewnienia opieki weterynaryjnej. Chociaż prawo zatrzymania wynika z ustawy, to jednak nigdy nie powstaje ono z mocy samego prawa. W związku z tym rada gminy nie jest umocowana do uchwalenia przepisu ustanawiającego, niejako odgórnie, na rzecz schroniska prawa zatrzymania, zastępując w ten sposób (w celu skorzystania z tego prawa) wymóg złożenia stosownego oświadczenia przez zainteresowanego wierzyciela.
Umieszczenie zatem w badanej uchwale zapisu ustanawiającego niejako ustawowe prawo zatrzymania dokonane zostało bez wymaganej podstawy normatywnej aktu prawnego. Uchwała, jako akt prawa miejscowego, może zawierać jedynie takie regulacje, które należą do zakresu kompetencji organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego. Rada Gminy J., stanowiąc przepisy prawa miejscowego, powinna zatem dostosowywać ich treść ściśle do zakresu przyznanego jej upoważnienia i przysługujących kompetencji.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się już pogląd, iż jednostronne nakładanie na obywateli obowiązków lub opłat nie jest dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Normatywne wsparcie znajduje on przede wszystkim w art. 84 Konstytucji RP, z treści którego wynika, iż obywatel jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych przewidzianych wyłącznie ustawą.
W związku z powyższym wojewoda stwierdził nieważność § 6 omawianej uchwały w części: „pod warunkiem pokrycia poniesionych przez Gminę kosztów transportu, przetrzymywania i leczenia zwierzęcia".

 

(Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody podlaskiego z 29 kwietnia 2009 r. sygn. NK.II.ZCH.0911-57/09)

Podziel się!

Aby dodać komentarz, zaloguj się.