Gmina bez wójta

Autor: TOMASZ CIECHANOWSKI sekretarz gminy Krajenka / 20.12.2012
PRAWNIK ODPOWIADA 9 3 2012 9

 

 

Wójt pozostaje na zwolnieniu chorobowym ponad miesiąc i nie wiadomo, jak długo to jeszcze potrwa. Sekretarz odmawia informacji o stanie gminy, a konkretnie o inwestycji odebranej w niejasnych okolicznościach. Tłumaczy się brakiem delegacji ze strony wójta. Czy może być tak, że wobec braku zastępcy wójta gmina pozostaje bez władzy? Przewodniczący rady gminy akceptuje tę sytuację.

 

 

{paid}

W 31. dniu zwolnienia lekarskiego wójta przewodniczący powinien bezwzględnie powiadomić o tym fakcie wojewodę. I jeżeli w gminie brak jest zastępcy wójta, to premier za pośrednictwem ministra właściwego do spraw administracji publicznej, na wniosek wojewody wyznaczy inną osobę, która przejmie wykonywanie zadań i kompetencji wójta.

 

Sytuacja taka może zdarzyć się w każdej małej gminie. Szukając oszczędności w wydatkach, gminy bardzo często ograniczają zatrudnienie do niezbędnego minimum. Osobiście znam takie, w których łączy się funkcje zastępcy wójta z funkcją sekretarza po częściach etatu lub też rezygnuje się z powołania zastępcy czy też zatrudnienia sekretarza.

 

Dlaczego dochodzi do takich sytuacji? Z oszczędności? Z pozoru – TAK! A może jednak jest to spowodowane brakiem bezpośredniej sankcji lub też, o zgrozo!, niechęcią do dzielenia się władzą? W takim przypadku jedynym środkiem możliwym do zastosowania wobec wójta są działania nadzorcze wojewody. Może on wezwać wójta do powołania swego zastępcy czy też sekretarza, z zagrożeniem płynącym z art. 96 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym (dalej usg), skutkującym jego odwołaniem.

 

Długa choroba lub areszt

Ustawodawca przewidział, że może się zdarzyć przemijająca przeszkoda w wykonywaniu zadań i kompetencji wójta. Okoliczności te zawarł w art. 28g ust. 1 pkt. 1–4 ustawy o samorządzie gminnym. Jedną z nich jest niezdolność do pracy z powodu choroby trwającej powyżej 30 dni. Precyzyjnie określił również, kto wówczas przejmuje kompetencje wójta: „Jego zadania i kompetencje przejmuje zastępca, a w gminach, w których powołano więcej niż jednego zastępcę – pierwszy zastępca”.

 

Ten sam artykuł (28g) w ust. 2 precyzuje osobę, która będzie wykonywała zadania i kompetencje wójta w przypadku braku zastępcy: „Jeżeli nie powołano zastępcy albo pierwszego zastępcy w trybie określonym w art. 26a, to w przypadku przemijającej przeszkody w wykonywaniu zadań i kompetencji wójta spowodowanej przez jedną z okoliczności, o których mowa w ust. 1, zadania i kompetencje wójta przejmuje osoba, o której mowa w art. 28h”.

 

Artykuł 28h stanowi: „W przypadkach, o których mowa w art. 28g ust. 2, 3 i 3a, Prezes Rady Ministrów, na wniosek wojewody przekazany niezwłocznie za pośrednictwem ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wyznacza osobę, która przejmie wykonywanie zadań i kompetencji wójta”.

 

Obowiązki przewodniczącego rady

Jasno również zostały określone obowiązki przewodniczącego rady gminy. Formułuje to art. 28g ust. 7, w którym czytamy: „W terminie 48 godzin od powzięcia wiadomości o zaistnieniu jednej z okoliczności, o których mowa w ust. 1, przewodniczący rady pisemnie informuje wojewodę o zaistnieniu takiej okoliczności i:

1) przejęciu zadań i kompetencji wójta przez zastępcę albo pierwszego zastępcę albo

2) konieczności wyznaczenia osoby, o której mowa w art. 28h – w związku z przepisem ust. 2, albo

3) konieczności wyznaczenia osoby, o której mowa w art. 28 h – w związku z przepisem ust. 3”.

 

Jeżeli pierwsze trzy przypadki wymienione w art. 28g ust. 1 nie będą budziły żadnych wątpliwości (dla przypomnienia: tymczasowe aresztowanie, odbywanie kary pozbawienia wolności wymierzonej za przestępstwo nieumyślne, odbywanie kary aresztu), to z czwartym przypadkiem, niezdolnością do pracy z powodu choroby trwającej powyżej 30 dni mogą być pewne problemy.

 

Bo jak ma się zachować przewodniczący, gdy wójt z tygodnia na tydzień przedłuża zwolnienie lekarskie i trudno jest określić, kiedy odzyska zdolność do pracy, gdyż może ją odzyskać w każdym terminie. Moim zdaniem w 31. dniu zwolnienia przewodniczący powinien bezwzględnie powiadomić wojewodę. Nieraz może się to okazać „cudownym środkiem uzdrawiającym”.

 

Co zrobić, gdy przewodniczący pozostaje bierny? Tu już może się wypowiedzieć tylko rada gminy na najbliższym posiedzeniu, składając wniosek o odwołanie „niechętnego do działania” przewodniczącego.

 

Obowiązki sekretarza

Na bazie cytowanych przepisów wydaje się nieistotny zapis art. 33 ust. 4: „Wójt może powierzyć prowadzenie określonych spraw gminy w swoim imieniu zastępcy wójta lub sekretarzowi gminy”.

 

Przy braku zastępcy, przy przemijającej przeszkodzie w sprawowaniu zadań i kompetencji wójta, sekretarz wyposażony nawet w najdalej idące upoważnienia na bazie przepisu art. 28g nie może wypełniać zadań i kompetencji wójta, chyba że zostanie wyznaczony przez premiera. W innym przypadku byłoby to przekroczenie kompetencji.

 

Nie dziwi mnie również fakt, że sekretarz odmówił udzielenia informacji o stanie gminy. Informacja ta należy do katalogu informacji publicznych, do których każdy ma dostęp na bazie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznych, ale – jak czytamy w art.  4 ust. 1 tej ustawy – „obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej”. Zaś zgodnie z art. 11a ust. 1 usg, organami gminy są: rada gminy oraz wójt (burmistrz, prezydent miasta).

 

I tak koło się zamyka. Nie powołano zastępcy, sekretarz bez wskazania przez prezesa Rady Ministrów nie ma prawa wypełniać zadań i kompetencji wójta. Gmina zostaje sparaliżowana decyzyjnie, a przecież nie to było zamysłem ustawodawcy.

 

Rzeczywistym zamiarem było zapewnienie ciągłości sprawowania władzy wykonawczej. Jak widzimy jednak, nie wszyscy dorośliśmy do sprawowania władzy zarówno stanowiącej, jak i wykonawczej. Przy takiej konstrukcji przepisów ustrojowych koniecznością jest powołanie zastępcy i zatrudnienie sekretarza, czy to się komuś podoba, czy też nie. Samorząd podstawowy nie powinien być traktowany jako prywatny folwark, ale jako dobro wspólne nas wszystkich.

 

 


 

PODSTAWA PRAWNA

·        Art. 11a ust. 1, art. 28g, art. 33 ust. 4, art. 96 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym(DzU z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.)

 

 

Podziel się!

Aby dodać komentarz, zaloguj się.