Nowe przestępstwa wyborcze

Autor: Magdalena Niziołek* / 21.05.2018
W samorządach
Nowe przepisy karne wprowadzone do kodeksu wyborczego mają służyć, w zamyśle ustawodawcy, zmniejszeniu nieprawidłowości i eliminacji patologii pojawiających się w czasie procedury wyborczej. Jednak istnieje obawa, że niektóre z nich mogą nastręczać problemów interpretacyjnych.

Ustawą z 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (DzU poz. 130) („ustawa nowelizująca”) w ustawie z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (DzU z 2017 r. poz. 15 i 1089 oraz z 2018 r. poz. 4) („kodeks wyborczy”) wprowadzono nowe przepisy karne.

 

Art. 497a kodeksu wyborczego zakłada penalizację posiadania lub przyjmowania poza lokalem wyborczym karty do głosowania oraz wynoszenie jej poza lokal wyborczy przez osoby do tego nieuprawnione. Zgodnie przepisem art. 497a, „Kto w dniu wyborów wynosi kartę do głosowania poza lokal wyborczy lub taką kartę poza lokalem wyborczym przyjmuje lub posiada, nie będąc do tego uprawnionym, podlega karze grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2.”.

 

W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej stwierdzono, że penalizacja wyżej wymienionych zachowań pozwoli uniknąć występujących sytuacji wynoszenia czy posiadania kart do głosowania poza lokalem wyborczym. W ten sposób będzie możliwe unormowanie opisanych wyżej działań osób, w stosunku do których dotychczas niemożliwe było wyciągnięcie konsekwencji prawnej wobec ewidentnej nieprawidłowości ze względu na brak kwalifikacji prawnej (druk sejmowy 2001, Sejm VIII kadencji).

 

Nie sposób ustalić, na jaką skalę w dotychczasowych wyborach występował problem wynoszenia kart do głosowania poza lokal wyborczy w celu dokonania sfałszowania wyborów. U części społeczeństwa istniało jednakże przeświadczenie, że podczas wyborów, czy to parlamentarnych czy samorządowych, mają miejsce przypadki fałszowania wyborów za pomocą manipulowania kartami do głosowania. Zjawisku temu próbowano przeciwdziałać, demaskując kulisy tego procederu i wskazując, jak z nim należy walczyć.

 

 

W dotychczasowym stanie prawnym odstępowanie innej osobie karty do głosowania było uregulowane jedynie w kodeksie karnym. Zgodnie z art. 248 pkt 5 kk, kto odstępuje innej osobie przed zakończeniem głosowania niewykorzystaną kartę do głosowania lub pozyskuje od innej osoby w celu wykorzystania w głosowaniu niewykorzystaną kartę do głosowania podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Udowodnienie, że dana osoba nie tylko wyniosła z lokalu wyborczego niewykorzystaną kartę do głosowania, ale także oddała ją innej osobie z pewnością jest trudne do udowodnienia. Do wykazania popełnienia czynu zabronionego nie wystarczyło przecież, że daną osobę jedynie „przyłapano” na wynoszeniu karty do głosowania z lokalu wyborczego, należało jej udowodnić, że kartę tę odstąpiła innej osobie.

 

W świetle nowej regulacji z kodeksu wyborczego już sam fakt wyniesienia karty do głosowania poza lokal wyborczy wyczerpuje znamiona czynu zabronionego.

 

Otwieranie opakowań zbiorczych bez uprawnień

Następny nowy przepis karny kodeksu wyborczego wprowadza karalność otwierania bez uprawnienia opakowań zbiorczych, lub kopert z dokumentami, lub przetrzymywania tych kopert w jakimkolwiek miejscu poza siedzibą obwodowej komisji wyborczej lub siedzibą właściwej komisji wyborczej wyższego stopnia. W art. 513b kodeksu wyborczego postanowiono mianowicie, że: „§ 1. Kto bez uprawnienia otwiera opakowanie zbiorcze, o którym mowa w art. 79, lub kopertę z dokumentami, o których mowa w art. 78, lub przetrzymuje tę kopertę w jakimkolwiek miejscu poza siedzibą obwodowej komisji wyborczej lub siedzibą właściwej komisji wyborczej wyższego stopnia – podlega karze grzywny.

 

§ 2. Tej samej karze podlega, kto udostępnia dokumenty z głosowania albo opakowanie zbiorcze, o których mowa w art. 79, nieuprawnionym podmiotom lub w celach innych niż określone w art. 79 § 3 i 4”.

 

Sankcje karne przewidziane w art. 513b kodeksu wyborczego mają na celu zwiększenie poziomu bezpieczeństwa dokumentów zawierających protokoły z wyników głosowania. Tym samym celom służy wprowadzenie ustawą nowelizującą w art. 78 kodeksu wyborczego szeregu obostrzeń dotyczących transportu sporządzonych w obwodach wyborczych protokołów, m.in. zakazu otwierania kopert z protokołami oraz obowiązku pisemnego potwierdzania ich odbioru. W art. 79 § 1 kodeksu wyborczego postanowiono z kolei, że zwiększenie zabezpieczenia kart do głosowania po sporządzeniu protokołu z głosowania nastąpi poprzez zastosowanie opieczętowanych opakowań zbiorczych.

 

Na marginesie należy zauważyć, że w sprawie nowych przepisów dotyczących opakowań zbiorczych, w trakcie prac legislacyjnych, niektóre samorządy zgłosiły swoje zastrzeżenia.

 

Urząd Miasta Poznania stwierdził, że skoro dokumenty z głosowania są przekazywane w depozyt urzędnikowi wyborczemu, to on powinien zapewniać również ich właściwe przechowanie. Ponadto, zdaniem Urzędu Miasta Poznania, należy w przepisach wskazać czas przechowywania tych dokumentów w gminie i środki finansowe, jakie zostaną przekazane ewentualnie do gminy w celu zabezpieczenia dokumentacji wyborczej do czasu jej przekazania do archiwów państwowych. Ze względu na wielkość tej dokumentacji (z wyborów samorządowych ok. 37 ton w Poznaniu), gmina może nie mieć w swoich zasobach takich magazynów, które zapewniają właściwe przechowanie. Zatem dotacja na realizację zadań zleconych z tytułu wyborów powinna zawierać środki na przechowanie dokumentacji (opinie do druku sejmowego nr 2001, Sejm VIII Kadencji). Z kolei Urząd Miasta Wrocławia zarzucił, że wymóg, aby wszystkie karty do głosowania (ważne, nieważne i niewydane) umieszczać w jednym opakowaniu zbiorczym jest wykonalny, przynajmniej przy wyborach samorządowych w obwodach głosowania liczących powyżej 1000 wyborców (we Wrocławiu to ponad 90 proc. obwodów), bowiem ciężar takiego opakowania będzie za duży. Podobnie Urząd Miasta Łodzi uznał, że: „Złożenie kart w jednym opakowaniu zbiorczym może powodować trudności z ich przenoszeniem (waga)”.

 

Cały artykuł w archiwum PST WSPÓLNOTA >>>

 

*dr nauk prawnych, radca prawny w Kancelarii Wardyński i Wspólnicy, specjalista od prawa administracyjnego, administracji publicznej i samorządu terytorialnego oraz etyki służby publicznej

Podziel się!

Aby dodać komentarz, zaloguj się.