Nowy podział pieniędzy na oświatę, czyli dyskryminacja szkół niepublicznych

Autor: Andrzej Gniadkowski / 30.07.2019
Projekt zmian rozporządzenia dotyczącego podziału części oświatowej subwencji pomija uczniów ze szkół niepublicznych. Jest to zgodne z ostatnią nowelizacją Karty Nauczyciela, ale niezgodne z całym dotychczasowym systemem finansowania oświaty. Dr Bogdan Stępień przygotował petycję do Rzecznika Praw Obywatelskich w tej sprawie.

Projekt nowelizacji rozporządzenia proponuje zmiany umożliwiające dokonanie podziału „ogólnej kwoty korygującej” (określenie z projektu zmiany rozporządzenia) części oświatowej subwencji ogólnej. Z zamieszczonych na portalu Rządowego Centrum Legislacji dokumentów dowiadujemy się, że planuje się zwiększenie subwencji oświatowej o 1 mld zł. Nie wskazano sposobu wyliczenia tej kwoty. Nie określono też kiedy zostanie znowelizowany budżet (31 lipca jest ostatnie przed przerwą posiedzenie sejmu, następne 31 sierpnia). Art. 28 ust. 6 nadaje zaś Ministrowi Edukacji prawo do podziału „części oświatowej subwencji ogólnej”, która jest określona w ustawie budżetowej państwa (art. 27 ustawy o dochodach JST)*.

 

Projekt przedstawił pomysł na uwzględnienie nowego punktu w art. 28 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (który wprowadziła ostatnia nowelizacja Karty Nauczyciela). Przy podziale subwencji nakazuje się uwzględnić sytuację finansową gminy. W projekcie planuje się uwzględnić też zapowiedziane finansowanie świadczenia na start dla nauczycieli stażystów zatrudnionych w placówkach wychowania przedszkolnego, w szkołach i placówkach oświatowych.

 

Zaplanowaną „ogólną kwotę korygującą” (nowe pojęcie) Ministerstwo Edukacji Narodowej zamierza podzielić poprzez zmiany w załączniku do rozporządzenia w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej. Nowy algorytm dzielący pieniądze na „dodatkowego ucznia przeliczeniowego”, którego definicję zaproponowano w rozporządzeniu. Co ciekawe, jak wynika z przedstawionego algorytmu, liczba "dodatkowych uczniów przeliczeniowych" w danej jednostce jest zależna m.in. od liczby nauczycieli stażystów, czy np. wielkości klas, a także bogactwa gminy. Wyniesie 122,21 zł na jednego "dodatkowego ucznia przeliczeniowego".

 

Kto zyska na sytuacji

W związku z wprowadzeniem w algorytmie podziału komponentu uwzględniającego sytuację finansową jednostek samorządu terytorialnego połączonego z wielkością szkoły naliczono z tego tytułu w ramach dodatkowego podziału subwencji kwotę 59,1 mln zł. Kwota subwencji naliczona z tego tytułu trafi prawie w całości na zadania gminne (59 mln zł): w tym gminy wiejskie – 40,8 mln zł, gminy miejskie – 0,7 mln zł (w tym 0,2 mln zł miasta na prawach powiatu w zakresie zadań gminy), gminy miejsko-wiejskie – 17,6 mln zł.

 

Pieniądze te otrzymają samorządy:

 

w których iloraz liczby uczniów w szkole i liczby klas w szkole jest niższy lub równy 18 w i-tej jednostce samorządu terytorialnego, spełniającej kryterium ustalone w sposób: dochody  wyliczone odrębnie dla gminy, powiatu i województwa, w przeliczeniu na jednego mieszkańca, są niższe od 90% średnich dochodów odpowiednio wszystkich gmin, powiatów i województw, w przeliczeniu na jednego mieszkańca kraju; podstawę do wyliczenia dochodów stanowią w odniesieniu do:

 

1)    gmin – dochody podatkowe, o których mowa w art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, za 2017 r. ustalone z uwzględnieniem art. 32 ust. 1 i 3 tej ustawy, powiększone o część wyrównawczą i część równoważącą subwencji ogólnej ustalone na 2019 r. i pomniejszone o wpłaty, o których mowa w art. 29 tej ustawy, ustalone na 2019 r.,

 

2)    powiatów – dochody podatkowe, o których mowa w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, za 2017 r. ustalone z uwzględnieniem art. 32 ust. 1 i 3 tej ustawy, powiększone o część wyrównawczą i część równoważącą subwencji ogólnej ustalone na 2019 r. i pomniejszone o wpłaty, o których mowa w art. 30 tej ustawy, ustalone na 2019 r.,

 

3)    województw – dochody podatkowe, o których mowa w art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, za 2017 r. ustalone z uwzględnieniem art. 32 ust. 1 i 3 tej ustawy, powiększone o część wyrównawczą i część regionalną subwencji ogólnej ustalone na 2019 r. i pomniejszone o wpłaty, o których mowa w art. 70a tej ustawy, ustalone na 2019 r.;        

 

Na podziale stracą powiaty

Szacuje się, że podział dodatkowej kwoty 1 mld zł (pomniejszonej o rezerwę, o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego) w ujęciu na poszczególne rodzaje jednostek samorządu terytorialnego ukształtuje się następująco:

 

·       gminy – 680 mln zł (68,2%),

▫ w tym miasta na prawach powiatu w zakresie zadań gminy – 155 mln zł,

·       powiaty – 304 mln zł  (30,5%),

▫ w tym miasta na prawach powiatu w zakresie zadań powiatu – 137 mln zł,

·       województwa – 13 mln zł  (1,3%).

 

 

Dotychczasowe rozporządzenie przewidywało następujący rozkład: gminy 63,9  proc., powiaty 34,8  proc.,  województwa 1,33 proc.

 

Dyskryminacja niepublicznej oświaty

Najważniejszą zmianą w projekcie rozporządzenia jest jednak wykluczenie z podziału (zapewne także z naliczenia kwoty subwencji w budżecie) uczniów uczęszczających do szkół niepublicznych. Jak pisał w petycji do Rzecznika Praw Obywatelskich dr Bogdan Stępień – Co najmniej od roku 2005 w każdej podwyżce dla nauczycieli partycypowała oświata dotowana – tak publiczna, jak i niepubliczna.

 

Partycypowała poprzez wzrost subwencji oświatowej na poszczególne zadania oświatowe, w tym każdego ucznia realizującego obowiązek szkolny lub obowiązek nauki. Przepis art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 roku o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw po raz pierwszy w historii wyklucza oświatę niepubliczną we wzroście tej subwencji (z tytułu wzrostu wynagrodzeń nauczycieli), a tym samym we wzroście dla nich dotacji, co ewidentnie jest niezgodne - co najmniej, z Art. 32 Konstytucji RP.

 

Zdaniem Stępnia ustawa dyskryminuje część podmiotów, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, a przez to powinna być uznana za sprzeczną z Konstytucją.

 

* Teoretycznie Minister Finansów bez nowelizacji budżetu może dokonać zmiany przeznaczenia jednej z rezerw celowych po uzyskaniu pozytywnej opinii sejmowej komisji właściwej do spraw budżetu (art. 154 ust. 9 ustawy o finansach publicznych). W ten sposób dokonać zwiększenia cz. 82 rozdział 75801 (część oświatowa subwencji ogólnej).

 

 

 

 

Projekt rozporządzenia:

 

Projekt            >>>

OSR                >>>

Uzasadnienie   >>>

 

 

Wzór poparcia petycji w sprawie dyskryminowania oświaty niepublicznej >>> 




Projekt rozporządzenia niezgodny z delegacją ustawową (analiza IAR) >>>

Podziel się!

Aby dodać komentarz, zaloguj się.