Plany miejscowe w gminach

Autor: Przemysław Śleszyński, dr hab. prof. PAN, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN / 20.12.2012
SPRAWY SAMORZĄDOWE 14 4 2012 14

W końcu 2010 r. w Polsce obowiązywało 38 tys. 184 planów, o 1882 więcej, niż rok wcześniej. Planami miejscowymi pokryte jest 26,4 proc. powierzchni kraju. Po okresie zastoju w 2009 r. widać, że samorządy przyspieszyły prace, choć tempo wciąż jest za małe.

 

Tabela 1. Liczba i powierzchnia obowiązujących planów miejscowych w latach 2004–2010. Stan na koniec roku

Rok
 
Liczba planów
 
Powierzchnia planów
 
Przeciętna powierzchnia planu (ha)
 
ogółem
 
w tym na podstawie ustawy z 2003 r.
 
tys. ha
 
% powierzchni kraju
 
2004
 
28 567
 
1 375
 
5 391
 
17,2
 
188,7
 
2005
 
29 642
 
3 407
 
6 168
 
19,7
 
208,1
 
2006
 
31 620
 
5 640
 
6 872
 
22,0
 
217,3
 
2007
 
33 360
 
7 797
 
7 557
 
24,2
 
226,5
 
2008
 
35 885
 
10 410
 
8 008
 
25,6
 
223,2
 
2009
 
36 302
 
12 662
 
7 962
 
25,5
 
219,3
 
2010
 
38 184
 
15 152
 
8 243
 
26,4
 
215,9
 
Wzrost wskaźników
w latach 2004–2010
 
9 617
 
13 777
 
2 852
 
9,2
 
27,2
 

 

Większe pokrycie planistyczne charakteryzowało miasta na prawach powiatu (36,4 proc.). To znacznie lepszy wskaźnik, niż dla całego kraju, ale biorąc pod uwagę, że całe obszary lub zdecydowana większość tych miast powinny być objęte planami, sytuację ocenić trzeba mniej korzystnie. Warto odnotować, że po zastoju w 2009 r. lub nawet spadku (który po części wynikał z przyczyn statystycznych), ostatni okres przyniósł znaczny wzrost powierzchni pokrytej planami miejscowymi w większych miastach (o ponad 3 punkty proc.).

 

Zróżnicowania regionalne pokrycia planistycznego nie zmieniają się od dłuższego czasu. Najwyższe wskaźniki pokrycia, w niektórych województwach powyżej 50 proc., a w niektórych powiatach powyżej 75 proc., charakteryzują południową i wschodnią część kraju. Wskaźnik poniżej 10 proc. pokrycia dotyczy województw kujawsko-pomorskiego, lubuskiego i podkarpackiego.

 

Pozytywnie należy odnotować przyśpieszenie uchwalania planów miejscowych w największych miastach, choć wskaźniki nadal nie są zadowalające. W Warszawie na koniec 2010 r. osiągnięto 27,8 proc. (rok wcześniej 23,4 proc.), w Krakowie – 29,2 proc., w Poznaniu – 28,9 proc., we Wrocławiu – 44,8 proc. oraz w Gdańsku – 62,8 proc. Bardzo niskie wskaźniki udziału powierzchni objętej obowiązującymi planami miejscowymi (poniżej 10 proc.), są w Łodzi, Częstochowie, Radomiu i Rzeszowie.

 

Natomiast pełne lub prawie pełne (co najmniej 95 proc.) pokrycie planami w miastach na prawach powiatu jest w Chełmie, Chorzowie, Jastrzębiu-Zdroju, Koninie, Rudzie Śląskiej, Rybniku, Siemianowicach Śląskich, Zamościu oraz Żorach.

 

Koszty sporządzenia planów miejscowych, które uchwalono w roku 2010, wyniosły 80,6 mln zł (dane obejmują cały okres uchwalania planów, niezależnie od roku podjęcia uchwały o przystąpieniu do ich sporządzania). Bariera finansowa jest poważną przeszkodą w uzyskaniu bardziej zadowalających postępów w pracach planistycznych.

 

Pomimo pozytywnych symptomów, badania pokazują utrzymujący się niewystarczający stan zaawansowania prac planistycznych w większości gmin. Jest mało prawdopodobne, aby w bliższej przyszłości nastąpiło odczuwalne przyśpieszenie prac.

 

Oprócz tego zaczynają się dezaktualizować plany miejscowe, uchwalone w ramach ustawy obowiązującej w latach 1994–2003, co wkrótce wymusi skierowanie wzmożonego wysiłku na aktualizację dokumentów, a tym samym osłabi globalny przyrost powierzchni objętej planami. Istotnym problemem stają się rosnące kwoty zobowiązań gmin z tytułu uchwalania planów miejscowych, przy realnie niskich wpływach z opłat planistycznych i adiacenckich.

 

Stawia to w bardzo trudnej sytuacji samorządy i potrzeby prowadzenia racjonalnej polityki lokalnej, zgodnej z wymogami ładu przestrzennego. Planowanie przestrzenne jest w poważnym impasie i nic nie wskazuje, aby w tym zakresie miała nastąpić poprawa.

 

 

 

Artykuł został opracowany na podstawie raportu „Analiza stanu uwarunkowań prac planistycznych w gminach na koniec 2010 roku”, ukończonego w marcu 2012 r. w Instytucie Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN na zlecenie Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (jest to kolejna, siódma już jego edycja) pod kierunkiem autora (w zespole uczestniczyli ponadto prof. T. Komornicki, prof. J. Solon, prof. M. Więckowski, Aleksandra Deręgowska i Beata Zielińska). Raport bazuje na danych pozyskiwanych ze wszystkich gmin przez Główny Urząd Statystyczny na zlecenie MTBiGM.

Podziel się!

Aby dodać komentarz, zaloguj się.