Wielkanocna tradycja: malowanie pisanek

Autor: Małgorzata Gajda* / 29.03.2018
Zwyczaj malowania wielkanocnych jajek narodził się w Persji. Najstarsze na ziemiach polskich pisanki pochodzą z końca X wieku. W procesie chrystianizacji pisanki włączone zostały jako element symboliki wielkanocnej i odradzającej się do życia przyrody.

Znany od wieków piękny zwyczaj zdobienia pisanek stopniowo zaczął być wypierany przez komercję i masową produkcję ozdób świątecznych. Coraz rzadziej spotykamy osoby, które przed Wielkanocą, w tradycyjny, ręczny sposób samodzielnie przygotują pisanki. Chcąc zachować piękne tradycje i rozszerzać grono osób samodzielnie przygotowujących pisanki, Domy Kultury podlegające pod Centrum Kultury w Niepołomicach (a jest ich 11, niemal w każdym sołectwie), od kilku już lat proponują mieszkańcom udział w warsztatach zdobienia jajek, zarówno technikami tradycyjnymi, jak i bardziej współczesnymi.

 

Propozycje zdobienia różnymi technikami kierowane są do osób w każdym wieku, o rożnych predyspozycjach i uzdolnieniach. Każdy może wybrać interesującą go technikę zdobniczą i odpowiedni czas. Zajęcia organizowane są zazwyczaj w grupach wielopokoleniowych, gdzie obok małych dzieci uczestniczy starsze rodzeństwo, rodzice z dziećmi, dorośli i seniorzy, co dodaje  dodatkowego aspektu integracji międzypokoleniowej oraz możliwość wymiany doświadczeń.

 

W Polsce najczęściej występującymi tradycyjnymi technikami zdobienia jajek są kraszanki, pisanki, nalepianki, wyklejanki, rysowanki, skrobanki i drapanki, a obok nich liczna grupa bardziej współczesnych technik zdobniczych.

 

Kultywując staropolskie tradycje w każdym roku, w okresie poprzedzającym Wielkanoc wykwalifikowani instruktorzy proponują uczestnikom wybraną technikę tradycyjnego zdobienia. W tym roku, w domu kultury w Woli Batorskiej można poznać technikę batiku polegającą na zdobieniu pisanki jedno lub wielobarwnym ornamentem, uzyskanym w wyniku nakładania na jajko gorącego wosku pszczelego i kilkukrotnym jego barwieniu. W pozostałych domach kultury uczestnicy warsztatów ozdabiają pisanki w sposób bardziej współczesny, inspirując się dostępnymi materiałami i technikami zdobniczymi. I tak powstają barwne pisanki decoupage, quilling, wstążkowe, materiałowe, cekinowe, ręcznie malowane, szydełkowane i inne.

 

 

Różnokolorowe, przyozdobione rozmaitymi wzorami pisanki cieszą oko i wprowadzają świąteczną atmosferę wzajemnej życzliwości. Ważne są tutaj wzajemne spotkania, rozmowy i życzliwość, jakie od zawsze towarzyszyły takim spotkaniom, a przy okazji można nauczyć się różnych technik zdobienia pisanek. Warto też wspomnieć, że w naszej tradycji pięknie malowane, kolorowe jaja były ulubionym prezentem wielkanocnym, który całymi koszyczkami pisanek ofiarowywano wraz z życzeniami znajomym w dowód przyjaźni i sympatii. Dziś samodzielnie przygotowana, niepowtarzalna pisanka, ofiarowana bliskiej osobie  może stanowić powrót do tej miłej tradycji.

 

Zdobienie pisanek to nie jedyna wielkanocna tradycja jaką staramy się pielęgnować. Niemal równolegle z ozdabianiem pisanek nasze domy kultury organizują warsztaty kwiatów krepinowych i bibułowych do palm wielkanocnych, które w tygodniu poprzedzającym Niedzielę Palmową wykorzystuje się do wicia tradycyjnych palm. Wije się je z witek wierzbowych, gdyż wierzba to drzewo, które wiosną najwcześniej budzi się do życia, a w symbolice Kościoła jest znakiem zmartwychwstania i nieśmiertelności duszy.

 

 

 

Tradycyjna palma uwita z wierzby przyozdabiana jest baziami, bukszpanem, jałowcem, ziołami i wcześniej przygotowanymi krepinowymi i bibułowymi kwiatami wykonanymi podczas naszych warsztatów. Szanując decyzję naszych uczestników zajęć można przygotować palmy małe, które każdy zabiera do własnego domu lub też lokalna społeczność przygotowuje palmę sołecką lub organizacji pozarządowej. Palmy tak przygotowane biorą udział w Gminnym Konkursie Palm Wielkanocnych, organizowanym corocznie na niepołomickim rynku przez Urząd Miasta i Gminy w Niepołomicach. W taki sposób wiele  palm święconych w tutejszych kościołach zachowuje nadal tradycyjny wygląd, a najmłodsi uczestnicy wspólnych spotkań poznają polską kulturę ludową związaną z własnym regionem, którą miejmy nadzieję zapamiętają i będą chcieli kultywować.

 

 

Malowanie pisanek

Powinny być kolorowe i kunsztownie zdobione. Mogą być barwione, malowane gorącym woskiem, drapane czy oklejane tradycyjnymi materiałami lub wycinankami. Są symbolem nadchodzącej wiosny, uosabiają to, co kojarzy się z budzącą do życia naturą i urodzajem. Są nieodłącznym elementem zbliżających się Świąt Wielkanocnych.

 

 

Jarosław Głowacki
burmistrz Międzyborza


Tradycja zdobienia wielkanocnych pisanek i palm jest dla nas szczególnie ważna. Najczęściej w środę przed Niedzielą Palmową w Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury spotykają się mieszkańcy. Przy kawie i wielkanocnych wypiekach podziwiamy malowanki i inne wielkanocne ozdoby. Swoje artystyczne wizje prezentują jednostki oświatowe, stowarzyszenia, sołectwa i lokalni twórcy. Dodatkową atrakcją i ugruntowaną już tradycją jest prezentacja ogromnych, bogato zdobionych, kilkumetrowych palm, wykonywanych przez sołectwa, samorząd mieszkańców, szkoły, przedszkole i stowarzyszenia. Są one ozdobą procesji organizowanych w Niedzielę Palmową w kościołach.

 

 

Agnieszka Hryniewicz

dyrektor Biblioteki Publicznej Gminy Biesiekierz

 Od wielu lat staramy się kultywować zwyczaje oraz obrzędy. Proponujemy różne formy warsztatów, w okolicach Świąt Wielkiej Nocy jest to robienie pisanek. Warsztaty prowadzi bibliotekarka, Renata Łowiecka. Nauczyła się tej sztuki w dzieciństwie. Maluje tradycyjną metodą – woskiem. Zajęcia organizowane są dla wszystkich chętnych. Warsztaty cieszą się ogromną popularnością, to ważne spotkanie w życiu naszej biblioteki. Jest wtedy czas na rozmowy, poznawanie się.

 

 

Arkadiusz Zych

burmistrz Wlenia

 

Dla każdej społeczności podtrzymywanie tradycji jest sposobem budowania tożsamości narodowej, doskonale wpływającym na integrację ludzi i środowisk. Kultywowanie tradycji jest szczególnie ważne na Dolnym Śląsku. Mieszkają tu ludzie bardzo różnego pochodzenia: Polacy, Ukraińcy, Serbowie, Chorwaci, Niemcy, od niedawna mamy napływowych mieszkańców z Holandii, Belgii i Niemiec. Oczywiście wśród Polaków mamy także Ślązaków, górali, mieszkańców Polski wschodniej i centralnej. Ta mieszanka narodowościowa ma swoje dobre strony ze względu na koloryt i różnorodność poglądów, pomysłów, lecz jej wadą jest brak jednolitej tradycji, która wiązałaby tych ludzi z miejscem i innymi ludźmi. Dziś chcemy wykorzystać wspólne elementy tych kultur w celu integracji, nawiązywania współpracy, likwidowania barier.

 

 

Roman Ptak

burmistrz Niepołomnic

W naszej gminie świąteczna tradycja malowania jaj wiąże się z zajęciami przygotowanymi przez Centrum Kultury. Organizowane są warsztaty tworzenia kwiatów bibułowych i wicia palm. Podsumowaniem przygotowań w naszej gminie będą targi wielkanocne. Odbędą się tradycyjnie w Niedzielę Palmową na niepołomickim rynku.  Będą kramy z rękodziełem, regionalne przysmaki, wielkanocne ozdoby i smakołyki, a także pyszne mazurki i chleb wiejski na zakwasie.

Podziel się!

Aby dodać komentarz, zaloguj się.