Wydatki niewygasające i ich rozliczanie

Autor: Weronika Grabowiecka / 20.12.2012
ADMINISTRACJA I PRAWO 1 1 2011 1

 

Termin dokonania wydatków, które nie wygasają z końcem roku budżetowego 2010, upływa 30 czerwca 2011 roku.

 

Budżet JST to roczny plan dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów –opracowywany, uchwalany w formie uchwały budżetowej i wykonywany w sposób przewidziany prawem, przy zachowaniu najważniejszych zasad: jawności, przejrzystości, zupełności, jedności formalnej i materialnej, równowagi (obecnie dopuszcza się uchwalenie budżetu „niezrównoważonego”), uprzedniości i roczności.

 

Ostatnia zmiana przepisów o finansach publicznych, obok wielu aspektów, odnosi się również do wydatków niewygasających. Szczegółowe uregulowania w tym zakresie zostały zawarte w art. 263 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (DzU nr 157, poz. 1240 ze zm.), a zmiana w stosunku do poprzedniego stanu prawnego dotyczy przede wszystkim ostatecznego terminu dokonania wydatków, które nie wygasają z upływem roku budżetowego. Termin ten został jednoznacznie określony w art. 263 ust. 4, który w myśl zmienionych przepisów upływa 30 czerwca roku następnego.


{paid}


Ponadto istotną zmianą w zakresie rozliczania niewygasających wydatków jest utworzenie do ewidencji operacji pieniężnych na rachunku bankowym nowego konta księgowego – 135 „Rachunek środków na niewygasające wydatki”, które zostało ujęte pn. „Plan kont dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego” w załączniku nr 2 do rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej (DzU nr 128, poz. 861).

 

Co nie wygaśnie?

W myśl art. 263 ust. 1 ustawy o finansach publicznych niezrealizowane kwoty wydatków zamieszczonych w budżecie JST wygasają z upływem roku budżetowego. Są jednak wyjątki.

 

W praktyce wiele organów stanowiących JST podejmuje uchwały ustalające wykaz wydatków według klasyfikacji budżetowej, które nie wygasają z upływem roku budżetowego, określając terminy ich dokonania w roku następnym, zgodnie z przepisami art. 263 ust. 2 i 3 powołanej ustawy. W wykazie ujmuje się wydatki związane z realizacją umów:

 

1) w sprawie zamówienia publicznego,

 

2) które zostaną zawarte w wyniku zakończonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w którym dokonano wyboru wykonawcy.

 

Łącznie z wykazem wydatków, które nie wygasają z upływem roku budżetowego, organ stanowiący JST ustala plan finansowy tych wydatków w podziale na działy i rozdziały klasyfikacji wydatków, z wyodrębnieniem wydatków majątkowych (art. 263 ust. 5). Środki finansowe na te wydatki ujęte w wykazie muszą być gromadzone na wyodrębnionym rachunku bankowym, utworzonym jako subkonto podstawowego rachunku bankowego JST.

 

Ostateczny termin dokonania wydatków, które nie wygasają z upływem roku budżetowego, upływa 30 czerwca roku następnego, a środki finansowe niewykorzystane w terminie określonym przez organ stanowiący JST podlegają przekazaniu na dochody budżetu JST w terminie 7 dni od dnia określonego przez radę lub sejmik.

 

Konieczna aktualizacja

W związku z różną interpretacją przepisów wskazane jest zaktualizowanie przebiegu procesów związanych z kwalifikowaniem, a przede wszystkim z rozliczaniem wydatków niewygasających. Z tych względów istotne jest zwrócenie uwagi na zasadność kwalifikowania poszczególnych zadań do wydatków niewygasających, gdyż w przepisach nie określono szczegółowo zadań kwalifikowanych do tych wydatków.

 

Zaleca się przede wszystkim, aby nie były to zadania, które można przenieść na kolejny rok budżetowy poprzez wyłączenie z budżetu roku bieżącego i włączenie w roku następnym jako oddzielne zadanie; w takim przypadku należałoby rozważyć możliwość właściwego ujęcia zadania. Wskazane byłoby także nieujmowanie w wydatkach niewygasających zadań nowo rozpoczynanych, ponadto mogących stać się zagrożonymi, jeżeli chodzi o termin zakończenia, które można ująć w roku następnym jako odrębne zadanie.

 

Zatem powinny to być wydatki, które dotyczą wykonania niezbędnych prac wykończeniowych do umów zawartych i daleko zaawansowanych. Trzeba tu bowiem wziąć pod uwagę obowiązujące terminy sprawozdawcze, zważywszy na to, że JST ujmują te wydatki w roku poprzednim z płatnością w roku następnym.

Przy ustalaniu wydatków niewygasających należy wziąć pod uwagę w szczególności:

 

– terminy zakończenia procedur wynikających z ustawy z 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (tekst jedn.: DzU z 2010 r. nr 113, poz. 759 ze zm.),

 

– zrealizowany, ale niezafakturowany zakres rzeczowych zadań danej inwestycji,

 

– stopień zaawansowania realizacji zadania.

 

Analizując wykonanie budżetu JST, trzeba mieć świadomość, że przekazane środki finansowe na subkonto podstawowego rachunku bankowego na wydatki niewygasające w sprawozdaniach budżetowych wykazuje się jako wydatki wykonane i jeżeli w kolejnym roku budżetowym dojdzie do zwrotu środków z powodu niezrealizowanych zadań, wymienionych w wykazie wydatków niewygasających, to tym samym dochodzi do realizacji ponadplanowych dochodów w następnym roku, a w związku z tym przez dwa kolejne lata analiza takiego budżetu nie pokaże faktycznej sytuacji, jaka będzie występowała.

Powyższe jest sprzeczne z zasadą przejrzystości (jasności) budżetu, wymagającej stosowania jasnych i jednolitych zasad rachunkowości i sprawozdawczości budżetowej oraz czytelnych i logicznych zasad konstrukcji budżetu.

 

Konta

Na podstawie delegacji z art. 40 ust. 4 pkt 1 powołanej ustawy o finansach publicznych minister finansów określił w drodze rozporządzenia z 5 lipca 2010 r. szczególne zasady rachunkowości oraz plany kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej – załącznik nr 2 „Plan kont dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego”.

 

W świetle przepisów powołanego rozporządzenia na kontach księgowych-bilansowych:

 

– niewykonane wydatki – konto 903,

 

– niewygasające wydatki – konto 904,

 

– rozliczenie niewygasających wydatków – konto 225,

 

– rachunek środków na niewygasające wydatki – konto 135,

 

– wynik wykonania budżetu: deficyt lub nadwyżka budżetu – konto 961,

 

prowadzi się ewidencję i rozliczenie niewygasających wydatków. Wydatki niewygasające występują w ewidencji księgowej JST, przy czym konto 903 służy do ewidencji niewykonanych wydatków zatwierdzonych do realizacji w latach następnych – na stronie Wn ujmuje się m.in. wartość niewykonanych wydatków, zatwierdzonych do realizacji w latach następnych w korespondencji z kontem 904, a na stronie Ma, pod datą ostatniego dnia roku budżetowego, przeniesienie salda na konto 961.

 

Natomiast konto 904 służy do ewidencji niewygasających wydatków – strona Ma obejmuje wielkość zatwierdzonych niewygasających wydatków, a strona Wn ujmuje wydatki jednostek budżetowych dokonane w ciężar planu niewygasających wydatków, na podstawie ich sprawozdań budżetowych w korespondencji z kontem 225.

 

Trzeba zaznaczyć, że konto 904 może wykazywać saldo Ma do czasu zrealizowania planu niewygasających wydatków lub do czasu jego wygaśnięcia. W sprawozdaniu budżetowym Rb-28S, sporządzanym przez organ wykonawczy JST za rok budżetowy na podstawie danych księgowości analitycznej, należy wykazać wydatki niewygasające przekazane na subkonto rachunku podstawowego w kolumnie „Wydatki wykonane” oraz w kolumnie „Wydatki, które nie wygasły z upływem roku budżetowego”, natomiast w sprawozdaniu jednostkowym jednostki budżetowej należy wykazać niezrealizowany plan wydatków. W celu uzgodnienia księgowości jednostki budżetowej z księgowością JST wskazane jest sporządzenie oddzielnego wewnętrznego sprawozdania Rb-28S do wydatków niewygasających, wypełniając kolumny dotyczące: planu, zaangażowania oraz wydatków, które nie wygasły z upływem roku budżetowego.

 

Wymienione wyżej konto 225 służy do ewidencji rozliczeń z jednostkami budżetowymi z tytułu zrealizowanych przez te jednostki niewygasających wydatków. Na stronie Wn ujmuje się środki przelane z rachunku budżetu – konto 133 na pokrycie niewygasających wydatków jednostek budżetowych, a na stronie Ma wydatki zrealizowane przez te jednostki budżetowe (na podstawie sprawozdania Rb-28S do wydatków niewygasających) w korespondencji z kontem 904, a ponadto przelewy środków niewykorzystanych w korespondencji z kontem 135. Konto 225 może wykazywać saldo Wn, które oznacza stan nierozliczonych środków przekazanych jednostkom budżetowym.

 

Konto 135 służy do ewidencji operacji pieniężnych na rachunku bankowym środków na niewygasające wydatki, na podstawie dokumentów bankowych – na stronie Wn ujmuje się wpływy środków w korespondencji z kontem 133, a na stronie Ma wpływy na pokrycie wydatków niewygasających w korespondencji z kontem 225.

 

Właściwa kwalifikacja


W kontekście powyższych rozważań należy podkreślić, że bardzo istotne jest właściwe zakwalifikowanie kwot ujętych w wykazie wydatków, które nie wygasają z upływem roku budżetowego.

Ujmowane są one w wykazie stanowiącym załącznik do uchwały rady, na konto 903 po stronie Wn i konto 904 po stronie Ma. Uruchomienie środków z podstawowego rachunku budżetu na wydzielone subkonto, obejmujące wyodrębnione środki na niewygasające wydatki, znajdzie odzwierciedlenie na koncie 133 – „Rachunek budżetu” po stronie Ma i 135 po stronie Wn, jako wpływ tych środków na wydzielony rachunek – za pośrednictwem konta 225. W sprawozdaniu zbiorczym Rb-28S z wykonania planu wydatków budżetowych JST za rok budżetowy, stanowiącym załącznik nr 20 do rozporządzenia ministra finansów z 3 lutego 2010 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (DzU nr 20, poz. 103), wydatki należy wykazać w kolumnach:

 

– „Plan”: kol. 4,

 

– „Zaangażowanie”: kol. 5,

 

– „Wydatki wykonane”: kol. 6,

 

– „Wydatki, które nie wygasły z upływem roku budżetowego”: kol. 11 (art. 263 ust. 1 ustawy o finansach publicznych), którą wypełnia się tylko w sprawozdaniu rocznym, na podstawie wykazu organu stanowiącego JST, ustalonego zgodnie z art. 263 ust. 2 ustawy o finansach publicznych.

 

Podstawą wykazania wydatków są dane księgowości analitycznej do rachunku bieżącego budżetu, natomiast w sprawozdaniu jednostkowym Rb-28S jednostki budżetowej wykazane będzie niewykonanie planu wydatków. W końcu roku budżetowego następuje przeksięgowanie salda konta 903 po stronie Ma na konto 961 po stronie Wn.

 

Ustalenie wykazu wydatków niewygasających wygląda następująco:

 

1.  Wykaz wydatków niewygasających       903/904

 

2.  Uruchomienie środków na subkonto rachunku bieżącego budżetu    225/133 oraz    135/225

 

3.  Przeniesienie salda pod datą ostatniego dnia roku budżetowego    961/903


 

W wyniku przeprowadzonych operacji na koniec roku budżetowego wydatki niewykonane i ich rozliczenie zamyka się równymi obrotami po stronie Wn i po stronie Ma konta 903 i konta 225, natomiast otwarte pozostają (wykazując saldo): konto 904 oraz środki finansowe znajdujące się na koncie 135.

 

Do sprawozdania Rb-NDS kwartalnego o nadwyżce/deficycie JST wskazane jest porównanie salda konta 901 – „Dochody budżetu” po stronie Ma z saldami kont po stronie Wn: 902 – „Wydatki budżetu” i 903 (poprzez sprawdzenie: 901–902–903=0).

 

W bilansie z wykonania budżetu JST (załącznik nr 9 do rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r.) należy wykazać salda kont: 901, 902, 903, 904 oraz 961 według treści ekonomicznej w następujący sposób:

 

1. Aktywa:

    poz. I.1.1. „Środki pieniężne budżetu”:                 saldo Wn konta 135

 

2. Pasywa:

    poz. II.1.1. „Nadwyżka budżetu”:                          saldo kont 901–902

 

    poz. II.1.3. „Niewykonane wydatki”                      saldo Wn konta 903 ze znaczkiem „–”

    poz. II.3. „Rezerwa na niewygasające wydatki”   saldo Ma konta 904.

 

W wyniku tak przedstawionego ujęcia niewykonanych wydatków w bilansie JST suma aktywów będzie równa sumie pasywów na operacjach dotyczących niewygasających wydatków. W tym miejscu wskazane jest nadmienienie, że salda tych kont z BZ (bilansu zamknięcia) roku bieżącego przechodzą jako BO (bilans otwarcia) roku następnego.

 

Wykorzystanie środków ujętych w planie wydatków niewygasających w roku następnym rozpoczyna się od przelania środków z wyodrębnionego subkonta podstawowego rachunku bankowego budżetu na rachunek jednostki budżetowej realizującej zadanie ze środków niewygasających wydatków, w terminie zabezpieczającym bieżącą realizację zobowiązań wynikających z zadań objętych wykazem.

Przekazanie tych środków odbywa się z konta 135 po stronie Ma wraz z jednoczesnym odzwierciedleniem tego zapisu po stronie Wn na koncie 225 i ich rozliczeniem na podstawie sprawozdania jednostkowego Rb-28S do wykonanych w roku następnym niewygasających wydatków na kontach: 904 po stronie Wn i po stronie Ma na koncie 225.

 

Schemat księgowań przedstawia się następująco:

 

Przelew środków na rachunek jednostki wykonującej zadanie                   225/135

 

Sprawozdanie Rb-28S do wykonanych niewygasających wydatków            904/225

 

Prawidłowe przeprowadzenie i zaksięgowanie operacji

Równolegle do operacji zaewidencjonowanych w księgach rachunkowych budżetu odbywają się księgowania w ewidencji prowadzonej przez jednostkę budżetową w roku następnym, w którym następuje realizacja wydatków ze środków na wydatki niewygasające.

 

Mianowicie, wpływ na rachunek bieżący jednostki zostaje wprowadzony na konto 130 – „Rachunek bieżący” po stronie Wn w korespondencji z kontem 223 – „Rozliczenie wydatków budżetowych” po stronie Ma. Zobowiązanie wynikające z realizacji zadania ze środków niewygasających wydatków zostaje rozliczone na podstawie faktur VAT wystawionych przez wykonawcę poprzez dokonanie przelewu z rachunku bankowego jednostki budżetowej i zdjęcie tej kwoty z konta 130 po stronie Ma oraz rozliczenie zapłaty w korespondencji z kontem 201 – „Rozrachunki z odbiorcami i dostawcami” po stronie Wn.

 

Na koniec roku, w którym zadanie było realizowane, jednostka sporządza sprawozdanie Rb-28S, na podstawie którego dokonuje przeniesienia zrealizowanych wydatków niewygasających z konta 223 po stronie Wn na konto 800 – „Fundusz jednostki” po stronie Ma.

 

Natomiast w zbiorczym sprawozdaniu Rb 28S JST (w roku następnym) nie ujmuje się tych kwot, gdyż jako wydatki zostały one uwzględnione w roku poprzednim. Wymienione konta księgowe zostały ujęte w załączniku nr 3 do rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r. pn.: „Plan kont dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych”.

 

 


Schemat księgowań wydatków ze środków na wydatki niewygasające:

1.  Wpływ środków na wydatki   130/223

 

2.  Zrealizowane wydatki z przekazanych środków     201/130

do faktury wystawcy, zaksięgowanej na konta 080 lub 400/201

 

3.  Przeniesienie na podstawie sprawozdania zrealizowanych wydatków      223/800

 



W wyniku tak przeprowadzonych i prawidłowo zaksięgowanych operacji wydatki na koncie 223 zostaną rozliczone i w sposób właściwy odzwierciedlone w funduszu (zasadniczym) jednostki na koncie 800. Uregulowano także zobowiązania wobec kontrahenta, który obciążył jednostkę fakturami VAT (zaksięgowanymi na koncie: 080 lub 400 po stronie Wn i 201 po stronie Ma), co znalazło swoje odzwierciedlenie w ewidencji księgowej na kontach 201/130.

 

Niezrealizowanie planu wydatków niewygasających w określonym terminie przez organ stanowiący skutkuje zwrotem środków finansowych przeznaczonych na te wydatki na rachunek dochodów budżetowych JST.

 

Jednostka, która zrealizowała wydatki w kwocie mniejszej niż ujęte w wykazie wydatków (na które zostały zabezpieczone i przekazane środki finansowe do jednostki budżetowej realizującej zadanie ze środków niewygasających wydatków), przelewa niewykorzystane środki na rachunek budżetu według poniższego schematu.

 


Rozliczenie zwrotu środków wygląda następująco:

 

– w jednostce budżetowej

 

Zwrot niewykorzystanych środków na wydatki niewygasające             223/130

 

– w jednostce samorządu terytorialnego

 

1.  Zwrot przez jednostkę budżetową niewykorzystanych środków         135/225

 

2.  Sprawozdanie Rb-28S do wykonanych niewygasających wydatków             904/225

 

3.  Przelew niewykorzystanej kwoty z konta 135 na konto 133                             904/135

oraz                                                                                                                  133/901

4.  Przeniesienie dochodów na koniec roku budżetowego                                    901/961


Na koniec warto podkreślić, że przy odpowiednim kwalifikowaniu i właściwym oszacowaniu kwot wydatków niewygasających przypadki ich zwrotu w roku następnym powinny być sporadyczne, a kwoty niewielkie.

 



Podziel się!

Aby dodać komentarz, zaloguj się.