Ustawa o ujawnieniu w księgach wieczystych prawa własności...

Ustawa o ujawnieniu w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego. Komentarz

autor    Ewa Bończak-Kucharczyk, Paulina Wypych
wydawca    MINIGO.pl
rok wydania    2009
ilość stron    101

wydawnictwo elektroniczne

Ustawa z 7 września 2007 r. o ujawnieniu w księgach wieczystych prawa własności

nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego stanowi

duże wyzwanie dla mających ją stosować podmiotów.

Weszła w życie 19 listopada 2007 r., zobowiązuje, głównie starostów oraz inne

podmioty reprezentujące Skarb Państwa w sprawach gospodarowania

nieruchomościami, do dokonania określonych czynności w wyznaczonych terminach.

Jak wynikało z pierwotnej treści ustawy i z treści uzasadnienia do projektu

ustawy, ustawa ta miała mieć charakter epizodyczny (jej realizowanie miało

trwać około 2 lat), a podstawowym celem ustawy miało być ujawnienie w księgach

wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, jednostek samorządu

terytorialnego oraz organów innych niż starosta wykonujących prawo Skarbu

Państwa na podstawie przepisów odrębnych. Niezależnie od tych intencji, po

analizie przepisów obowiązującej ustawy można stwierdzić, że nie wszystkie

wymienione cele można zrealizować na podstawie jej przepisów.

Czynności przewidziane ustawą przebiegać miały w kilku etapach. W pierwszym

należy dokonać wskazanych w ustawie inwentaryzacji nieruchomości Skarbu Państwa

i jednostek samorządu terytorialnego oraz sporządzić ich wykaz, a na podstawie

tego wykazu należy określić zakres kolejnych czynności, związanych z

ujawnieniem praw własności w księgach wieczystych. Obowiązek ten został

nałożony na administrację geodezyjną oraz służby odpowiedzialne za gospodarkę

nieruchomościami wykonujące zadania w imieniu starosty. W kolejnych etapach

przewidziano sporządzanie (na podstawie wykazów przygotowanych przez starostów)

zbiorczego zestawienia przez wojewodów, a następnie zestawienia dla całego

kraju przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej.

Na podstawie wykazów starostów następować ma występowanie o ujawnienie

własności Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego w księgach

wieczystych, składanie sprawozdań z wykonania ustawy (przez starostów

wojewodom, a przez wojewodów ministrowi właściwemu do spraw administracji

publicznej). Ponadto ustawa nakłada na starostów pewne obowiązki w zakresie

informowania mieszkańców o sprawach związanych z regulacją stanów prawnych

nieruchomości i w zakresie udzielania mieszkańcom pomocy w uzyskaniu informacji

o tych sprawach.

Termin na sporządzenie przez starostów wykazów nieruchomości Skarbu Państwa i

jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych nieruchomości został

pierwotnie określony na 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Ponadto

ustawa zobowiązała organy sprawujące uprawnienia i obowiązki właścicielskie w

imieniu Skarbu Państwa albo jednostek samorządu terytorialnego do niezwłocznego

ujawnienia praw do nieruchomości w systemie ksiąg wieczystych (art. 2). To

zadanie mają wykonać także m.in. takie jednostki jak Agencja Nieruchomości

Rolnych, Agencja Mienia Wojskowego czy Lasy Państwowe (art. 2 ust. 2).

Zakreślony pierwotnie termin realizacji tego obowiązku wynosił 12 miesięcy od

dnia wejścia w życie ustawy (art. 2 ust. 1 i 3).

Tymczasem wnioski o ujawnienie prawa własności wymagały jednoznacznego

określenia granic nieruchomości, których dotyczą. W wielu przypadkach

określenie tych granic i ujawnienie ich wcześniej w ewidencji gruntów i

budynków wymaga ustalenia i pomiaru w terenie, a także przeprowadzenia

postępowań administracyjnych lub sądowych, np. rozgraniczeń.

Wykonanie tych obowiązków w terminach wynikających z pierwotnego brzmienia

ustawy okazało się więc (zgodnie z przewidywaniami) nierealne, wobec czego

dokonano nowelizacji ustawy, która wydłużyła te terminy odpowiednio do 18 i 24

miesięcy. Jednak ze względu na szeroki zakres czynności przewidzianych ustawą,

dotrzymanie nowych terminów wydaje się równie nierealne, jak terminów

obowiązujących wcześniej.

Jak się wydaje, operacja, która w świetle zamierzeń twórców ustawy miała być

krótkotrwałą akcją porządkującą stan własności publicznych nieruchomości (i

powodującą, że własność nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu

terytorialnego zostanie wkrótce w pełni ujawniona w księgach wieczystych) może

się przerodzić w trwający latami proces - zarówno ze względu na zakres

przedmiotowy ustawy, jak i ze względu na niezbyt precyzyjne sformułowania

niektórych przepisów.

W niniejszej książce starano się przedstawić zarówno konsekwencje przepisów

ustawy, jak i pewne problemy, jakie mogą się wiązać z realizacją tych

przepisów. Było to zadanie trudne, gdyż omawiana ustawa nie doczekała się

jeszcze żadnego komentarza ani też nie wydano żadnych orzeczeń dotyczących jej

przepisów.

Książka prezentuje stan prawny aktualny na koniec stycznia 2009 r. i

przeznaczona jest dla czytelników, którzy na co dzień zajmują się

gospodarowaniem nieruchomościami Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu

terytorialnego.

Podano też (w załączniku nr 1) wykaz i treść przepisów odrębnych, na mocy

których nieruchomości, o których mowa w ustawie, mogły stać się własnością

państwa (Skarbu Państwa).

Przedstawiono też (w załączniku nr 2) tekst komentowanej ustawy.