Gmina może przystępować jako członek wyłącznie do stowarzyszeń utworzonych z innymi jednostkami samorządu terytorialnego.

W uchwale podjętej 24 lutego 2009 r. przez Radę Miasta R zadeklarowano wolę przystąpienia miasta do Stowarzyszenia Miast K. i wyznaczono jego przedstawiciela w tym stowarzyszeniu.
Wojewoda stwierdził nieważność tej uchwały. Przypomniał, że stosownie do art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Wykonywanie przez gminy zadań publicznych, o jakich mowa w art. 163 i art. 166 Konstytucji RP, sprecyzowanych w ustawie o samorządzie gminnym, również powinno być realizowane w granicach prawa. W świetle art. 84 ustawy o samorządzie gminnym, gminy w celu wspierania idei samorządu terytorialnego oraz obrony wspólnych interesów mogą tworzyć stowarzyszenia, w tym również z powiatami i województwami. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu, do stowarzyszeń gmin stosuje się odpowiednio przepisy prawa o stowarzyszeniach, z tym że dla założenia stowarzyszenia wymaganych jest co najmniej 3 założycieli.
Artykuł 84 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest więc lex specialis wobec przepisów prawa o stowarzyszeniach, dlatego będzie stosowany w pierwszej kolejności. Art. 84 ust. 1 i ust. 2 cytowanej ustawy wymienia tylko dwa cele, dla których może być tworzone stowarzyszenie z udziałem gmin. Są nimi:
a) wspieranie idei samorządu terytorialnego oraz
b) obrona wspólnych interesów.
Członkami stowarzyszenia obligatoryjnie są gminy oraz mogą być pozostałe jednostki samorządu terytorialnego - powiaty. Nie dopuszcza się możliwości uczestnictwa innych podmiotów, tj. innych osób prawnych czy też osób fizycznych.
Dlatego gmina nie może przystąpić jako członek wspierający do stowarzyszenia działającego na podstawie ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach, które nie ma charakteru stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego. Uchwała rady miasta wyrażająca wolę przystąpienia do takiego stowarzyszenia narusza ustawowo określone zasady korzystania z konstytucyjnego prawa samorządu terytorialnego do zrzeszania się. Dlatego uchwała została uznana za nieważną.
Przystąpienie miasta R. do przedmiotowego stowarzyszenia, które zgodnie z brzmieniem zapisów statutu stowarzyszenia jest trwałym zrzeszeniem osób fizycznych i prawnych, a także przedmiotów nieposiadających osobowości prawnej - pozostaje niezgodne z art. 84 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Brak jest podstaw prawnych do przystąpienia miasta R. do Stowarzyszenia Miast K. i podjęcia w tym zakresie uchwały rady.
Gmina może przystąpić jako członek zwyczajny do lokalnej grupy działania, o której mowa w art. 15 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (DzU nr 64, poz. 427) działającej jako stowarzyszenie posiadające osobowość prawną oraz np. do Stowarzyszenia Lokalna Organizacja Turystyczna, co dopuszczają przepisy ustawy z 25 czerwca 1999 r. o Polskiej Organizacji Turystycznej. Taką możliwość prawną stworzyły wyłącznie te regulacje ustawowe.

(Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody z 13 marca 2009 r., sygn. NK.II. 0911- 29 / 09)

Powrót do spisu treści