Kluczową rolę dla prac społecznie użytecznych wykonuje gmina, która pełni funkcję organizatora programu prac.

O roli, jaką samorządy szczebla gminnego i powiatowego mają w organizacji prac społecznie użytecznych, można przeczytać już w definicji tych prac, sformułowanej w art. 2 ust. 1 pkt 23a ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W myśl definicji, są to prace wykonywane przez bezrobotnych bez prawa do zasiłku na skutek skierowania przez starostę, organizowane przez gminę w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, organizacjach lub instytucjach statutowo zajmujących się pomocą charytatywną lub na rzecz społeczności lokalnej. Instytucje Jak widać, kluczową rolę dla prac społecznie użytecznych wykonuje gmina, która w myśl definicji pełni funkcję organizatora programu prac. Powyższy przepis charakteryzuje też podmioty instytucje), w których prace mogą zostać zorganizowane. Są to: ? Jednostki organizacyjne pomocy społecznej. Są to jednostki wymienione w art. 6 pkt 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (DzU z 2004 r. nr 64, poz. 593 ze zm.), takie jak: regionalny ośrodek polityki społecznej, powiatowe centrum pomocy rodzinie, ośrodek pomocy społecznej, dom pomocy społecznej, placówka specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego, placówka opiekuńczo-wychowawcza, ośrodek adopcyjno-opiekuńczy, ośrodek wsparcia i ośrodek interwencji kryzysowej lub inne podmioty, które zostały przez gminę do realizacji zadań z zakresu pomocy społecznej utworzone przez gminę na podstawie art. 111 tej ustawy. ? Organizacje lub instytucje statutowo zajmujące się pomocą charytatywną albo działalnością na rzecz społeczności lokalnej, przez które zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej można rozumieć wszystkie publiczne i niepubliczne podmioty niekomercyjnie działające na rzecz danej gminy. Mogą to być np. organizacje pozarządowe realizujące zadania na rzecz gminnej społeczności, jednostki budżetowe gminy, jej zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze gminnych jednostek budżetowych itp. Trudno wymienić wszystkie możliwe podmioty zaliczone do kategorii statutowo działających na rzecz społeczności lokalnej. W ocenie, czy podmiot spełnia warunki, aby w oparciu o niego zorganizować prace społecznie użyteczne, gmina powinna ustalić, czy jest to instytucja działająca w interesie publicznym. Nie kwalifikują się do tej kategorii wszelkie podmioty komercyjne, który działają dla osiągnięcia zysku. Innym istotnym organem, wymienionym w definicji prac społecznie użytecznych, jest starosta, a w praktyce działający najczęściej z jego upoważnienia dyrektor powiatowego urzędu pracy. Na rysunku przedstawiono schemat obrazujący zależności pomiędzy instytucjami uczestniczącymi w procesie organizacji prac społecznie użytecznych. Szerzej te zależności oraz szczegółowe obowiązki poszczególnych instytucji zostaną omówione w dalszej części artykułu. Organizacja Warto jednak w tym miejscu zauważyć, że w zależności od skali realizowanych prac społecznie użytecznych gminy różnie sytuują obsługę organizacyjną programu prac społecznie użytecznych. Zadanie to wiąże się bowiem z wieloma obowiązkami administracyjnymi i nie wszystkie samorządy są gotowe utworzyć dodatkowe stanowiska do tego celu. Najczęściej spotykaną praktyką jest powierzenie obsługi organizacyjnej prac społecznie użytecznych jednostce gminy, jaką jest ośrodek pomocy społecznej. Rozwiązanie takie nie jest pozbawione sensu, zważywszy że uczestnicy programu prac są podopiecznymi OPS, a sam program wpisuje się w cele pomocy społecznej. Niemniej jednak gminy, które decydują się na takie rozwiązanie organizacyjne, powinny mieć na uwadze, że prace społecznie użyteczne nie należą do ustawowych zadań z zakresu pomocy społecznej. Tak więc, powierzając OPS zadanie pełnej obsługi procesu prac społecznie użytecznych, gmina powinna zabezpieczyć także ich finansowanie.

Powrót do spisu treści