|
Problematyka stosowania - innych niż umorzenie grzywny - ulg w spłacie należności wynikających z nałożonych mandatów karnych nie została w żaden sposób uregulowana ani w przepisach kpw, ani też w przepisach kodeksu wykroczeń.
Zasadne więc wydaje się w tym zakresie wykorzystanie instrumentów prawnych stosowanych przy ulgach w spłacie innych należności budżetowych. Nie jest bowiem racjonalne - chociażby z punktu widzenia realizacji dochodów budżetowych - aby ulg w postaci rozłożenia na raty mandatu czy też odroczenia terminu płatności nie stosować w ogóle, uzasadniając taki sposób postępowania brakiem odpowiednich regulacji prawnych w tym zakresie. Właściwy organ
Zgodnie z art. 100 kpw, grzywna nałożona w drodze mandatu karnego stanowi dochód budżetu Państwa (dotyczy to co do zasady mandatów nakładanych przez Policję), a gdy nałożył go funkcjonariusz organu podległego władzom jednostki samorządu terytorialnego (np. mandat nałożony przez strażnika straży gminnej) - stanowi dochód tej jednostki samorządu terytorialnego. Wobec takiego brzmienia przepisu organami właściwymi do ewentualnego stosowania ulg w spłacie mandatów będą odpowiednio: wojewodowie - jako organy realizujące dochody budżetu Państwa z tytułu mandatów oraz wójtowie, burmistrzowie (prezydenci miast) - jako organy gmin (miast), w których rada gminy utworzyła straże gminne, których dochód stanowią m.in. wpływy z tytułu mandatów nakładanych przez strażników straży gminnych. Stosowana przez gminy (urzędy gmin, miast) praktyka wskazuje, że ewentualne ulgi w spłacie należności z tytułu mandatów karnych sprowadzają się najczęściej do dwóch form, tj. rozłożenia spłaty mandatu na raty lub odroczeniA terminu płatności. W związku z tym, że właściwym do ewentualnego uchylenia czy umorzenia grzywny jest właściwy sąd rejonowy, sposób postępowania urzędów gmin wydaje się zarówno prawidłowy, jak i racjonalny. Podstawa prawna
Podstawę prawną do stosowania ulg - w formie rozłożenia na raty bądź odroczenia terminu płatności - mandatu karnego, stanowi przepis art. 43 ust. 1 i 2 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (DzU nr 249, poz. 2104 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym należności pieniężne, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, przypadające jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom organizacyjnym, mogą być umarzane, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty, na zasadach określonych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określi szczegółowe zasady, sposób i tryb udzielania ulg oraz wskaże organ lub osobę do tego uprawnioną. Jak wynika z brzmienia powyższego przepisu, nie jest on samoistną podstawą do stosowania ulg w spłacie należności, m.in. z tytułu mandatów karnych, lecz stanowi podstawę podjęcia przez radę gminy stosownej uchwały w tym zakresie. Dopiero podjęcie uchwały przez radę gminy stwarza możliwość stosowania ulg w spłacie mandatów. Wzory dokumentów
Postępowanie administracyjne w sprawie rozłożenia na raty bądź odroczenia terminu płatności należności z tytułu mandatu inicjowane jest przez osobę, na którą funkcjonariusz straży gminnej mandat nałożył, która zainteresowana jest ulgą. Najczęściej z wnioskiem takim występuje osoba, której zdolności płatnicze uniemożliwiają zapłacenie mandatu w terminie i jednorazowo. Praktyka stosowana przez urzędy gmin w tym zakresie wskazuje, że dla sprawności i zwiększenia efektywności postępowania w wielu urzędach opracowane zostały, w formie wewnętrznych procedur, wzory wniosków o odroczenie lub rozłożenie na raty należności z tytułu mandatów. W ramy formalne ujmuje się także załączniki do takich wniosków, co stanowi z pewnością ułatwienie dla osób ubiegających się o tego typu ulgi w spłacie należności. Poniżej przykładowy wzór wniosku o rozłożenie mandatu na raty i ankiety o sytuacji materialno-bytowej, która może stanowić załącznik do wniosku.
Wzór wniosku o rozłożenie na raty mandatu karnego
........................................
(miejscowość, data)
.......................................
(imię, nazwisko)
.......................................
(adres)
.......................................
(nr PESEL) Wójt Gminy ............ (burmistrz, prezydent miasta)
.............................................
(adres) Wniosek o rozłożenie na raty mandatu karnego kredytowanego nałożonego przez strażnika straży gminnej w .....................
Mandat: seria ............ .nr ..................... z dnia ..................... w kwocie .....................
Na podstawie Uchwały nr ..................Rady Gminy w .................. z dnia ............
w sprawie szczegółowych zasad umarzania wierzytelności jednostek organizacyjnych Gminy ............... z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa oraz udzielania innych ulg w spłacie tych należności, a także wskazania organów do tego uprawnionych (Dz. Urz. Wojewody ............... nr, poz.......) zwracam się z prośbą o rozłożenie na raty mojego zobowiązania wobec Gminy ..................z tytułu ww. mandatu kredytowanego. Wnioskuję o udzielenie ............ rat, płatnych w okresach miesięcznych.
U z a s a d n i e n i e
...............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
W załączeniu do niniejszego wniosku przedkładam oświadczenie/ankietę o sytuacji materialnej.
..........................................
(podpis wnioskodawcy)
WZÓR: ANKIETA O SYTUACJI MATERIALNEJ
OŚWIADCZENIE O SYTUACJI MATERIALNEJ
osoby ubiegającej się o ulgę w spłacie należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego (nałożonego przez straż gminną w ..............) w formie rozłożenia spłaty należności na raty.
1. Nazwisko i imię ................................................................................................
2. Adres ...................................................................................................
3. Status zawodowy (właściwe podkreślić): osoba pracująca emeryt/rencista bezrobotny student/uczeń
4. Sytuacja rodzinna - liczba osób we wspólnym gospodarstwie domowym: ....................
5. Sytuacja materialna:
5.1. Dochody (netto) z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku wszystkich osób we
wspólnym gospodarstwie domowym z tytułu:
- wynagrodzenia za pracę ..................................................................... zł/m-c
- świadczenia rentowego/emerytalnego ........................................................ zł/m-c
- świadczeń alimentacyjnych ................................................................... zł/m-c
- pobieranego dodatku mieszkaniowego ................................................... zł/m-c
- pobieranych zasiłków (rodzinnego, pielęgnacyjnego
wychowawczego, przedemerytalnego, dla bezrobotnych )........................ zł/m-c
- z innych źródeł ........................................................................... .zł/m-c
5.2. Wydatki miesięczne osób we wspólnym gospodarstwie domowym:
- opłata za lokal mieszkalny (czynsz, podatek itp.) ....................................... zł/m-c
- opłaty za dostarczane media (woda, prąd, gaz, itp.) ....................................zł/m-c
- spłata rat zaciągniętych kredytów ...................................................... zł/m-c
- obowiązek alimentacyjny ..................................................................... zł/m-c
- inne stałe zobowiązania........................................................................zł/m-c
6. Posiadany majątek:
6.1. Nieruchomości:
- nieruchomości budynkowe .............................................................
(charakterystyka: dom, powierzchnia)
- mieszkanie własnościowe ...............................................................
(powierzchnia)
- grunty......................................................................................
(powierzchnia)
6.2. Majątek ruchomy:
- samochody (marka, rok produkcji) .....................................................
- maszyny, urządzenia (np. służące prowadzonej działalności gospodarczej .........
...................................................................................................
(jakie, charakterystyka, opis) Oświadczam, że dane podane w oświadczeniu, które niezbędne są w celu przeprowadzenia postępowania w sprawie rozłożenia na raty zobowiązania wynikającego z nałożenia na mnie grzywny w drodze mandatu karnego kredytowanego są zgodne z prawdą. ..........................................................
(data i podpis osoby składającej oświadczenie)
Pouczenie o odpowiedzialności karnej
Jak wskazuje praktyka, pracownicy niektórych urzędów gmin prowadzący postępowanie w sprawie rozłożenia na raty należności - nie tylko zresztą z tytułu mandatów - przyjmując od wnioskodawców oświadczenia o sytuacji materialnej, zamieszczają na stosownych formularzach pouczenie o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy, co według art. 233 § 1 kodeksu karnego (DzU z 1997 r. nr 88, poz. 553 z późn. zm.) podlega karze pozbawienia wolności do lat trzech. Zamieszczanie takiego pouczenia wydaje się nieuzasadnione, bowiem odpowiedzialność karna grozi jedynie za składanie fałszywych zeznań, oświadczeń, opinii, tłumaczeń, które mają służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy. Tymczasem rozkładanie należności z tytułu mandatów na raty odbywa się w trybie i na zasadach wynikających z przepisów prawa miejscowego (uchwała rady gminy), które co prawda wydawane są na podstawie delegacji ustawowej (ustawa o finansach publicznych), jednakże sama ustawa - co omówiono wyżej - nie stanowi samoistnej podstawy do rozstrzygnięcia sprawy.
Przestępczość czynu z art. 233 kodeksu karnego uzależniona jest również od tego, czy przyjmujący zeznanie (lub oświadczenie) - np. pracownik urzędu gminy - miał ustawowe uprawnienie do zarówno pouczenia o odpowiedzialności karnej, jak i samego przyjęcia takiego oświadczenia pod rygorem tej odpowiedzialności. Jako przykład przepisu ustawowego uprawniającego do przyjęcia oświadczenia składanego pod rygorem odpowiedzialności karnej wskazać można art. 39 § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: DzU z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Z przepisu tego wynika, że podatnik, płatnik, inkasent jest zobowiązany - na żądanie organu podatkowego - do wyjawienia majątku. Wyjawienia zaś dokonuje się w formie oświadczenia składanego pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Przed odebraniem takiego oświadczenia organ podatkowy jest obowiązany uprzedzić składającego oświadczenie o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. W tym miejscu zauważyć należy, że postępowanie w sprawie rozłożenia na raty należności z tytułu mandatu nie jest postępowaniem podatkowym, a zatem przyjmowanie oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania w toku takiego postępowania nie znajduje uzasadnienia.
Prosta procedura
Postępowanie administracyjne w przedmiocie zastosowania ulgi w postaci odroczenia lub rozłożenia na raty należności z tytułu mandatu karnego kredytowanego polega najczęściej na badaniu dokumentów (oświadczeń, zaświadczeń, wyjaśnień składanych do protokołu i innych) obrazujących sytuację bytowo-materialną zobowiązanego (ukaranego mandatem). Analiza i ocena tych dokumentów przez organ administracji publicznej pozwala na podjęcie stosownej decyzji, która ma charakter uznaniowy. Z reguły organy prowadzące postępowanie w tym zakresie dokładają starań, aby nie było ono zbyt skomplikowane, ani tym bardziej uciążliwe dla zobowiązanego. Celem nadrzędnym jest bowiem uzyskanie wpłaty należności wynikającej z mandatu, a ratalny system spłaty ma umożliwić zobowiązanemu wykonanie ciążącego na nim zobowiązania. Poniżej wzór decyzji o rozłożeniu na raty należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego.
WZÓR - DECYZJA O ROZŁOŻENIU NA RATY NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU MANDATU
.................. dnia ........ 2008 r.
.................................
(oznaczenie organu
.............................
(numer sprawy) D E C Y Z J A Działając na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), oraz Uchwały Rady Gminy/Miasta .......... z dnia .......... Nr ......... w sprawie szczegółowych zasad umarzania wierzytelności jednostek organizacyjnych Gminy/Miasta .........z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa oraz udzielania innych ulg w spłacie tych należności, a także wskazania organów do tego uprawnionych (Dz. Urzędowy Wojewody ......... Nr ...... poz.......) po rozpatrzeniu wniosku z dnia ... stycznia 2008 r. złożonego przez Pana Jana Kowalskiego, zam. w Łańcucie, przy ul. Krakowskiej 15 w sprawie rozłożenia na raty należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego, w wysokości 200 zł (słownie: dwieście złotych) Wójt/Burmistrz/Prezydenta Miasta: P o s t a n a w i a: rozłożyć płatność mandatu na cztery równe raty płatne w następujący sposób: I rata - 50 zł - termin płatności do 15 maja 2008 r.
II rata - 50 zł - termin płatności do 15 czerwca 2008 r.
III rata - 50 zł - termin płatności do 15 lipca 2008 r.
IV rata - 50 zł - termin płatności do 15 sierpnia 2008 r. Wyznaczone wyżej raty należy wpłacać na rachunek bankowy nr ............................ lub w kasie tut. Urzędu czynnej w dniach od poniedziałku do piątku w godz. 800 do 1400 . Niezapłacenie którejkolwiek z wyznaczonych rat spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego, co narazi Pana na konieczność poniesienia dodatkowych kosztów egzekucyjnych. U z a s a d n i e n i e Pan Jan Kowalski, zam. w Łańcucie przy ul. Krakowskiej 15 złożył w dniu kwietnia 2008 r. wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego, w wysokości 200 zł. Ze złożonego wniosku wynika, że ww. ukarany został mandatem karnym w wysokości 200 zł za spożywanie alkoholu w miejscu publicznym. Wraz z wnioskiem o rozłożenie mandatu na raty Pan Jan Kowalski złożył - jako załącznik do wniosku - zaświadczenie o wysokości zarobków, z którego wynika, że pracuje w wymiarze ½ etatu w Szkole Podstawowej nr 2 w Łańcucie, a jego miesięczne zarobki netto wynoszą 920 zł. W toku przeprowadzonego postępowania z udziałem w.w. zeznał on do protokołu, że jest jedynym żywicielem trzyosobowej rodziny i nie jest w stanie zapłacić mandatu jednorazowo. Wyjaśnił również, że ze względu na stan zdrowia nie może podjąć pracy w większym wymiarze czasu pracy stąd jego możliwości zarobkowania są ograniczone. Organ administracyjny, rozpatrując sprawę, dał wiarę dokumentom przedłożonym przez Pana Jana Kowalskiego, uwzględnił również przy rozstrzygnięciu sprawy argumenty wynikające z dodatkowych wyjaśnień złożonych do protokołu. W świetle zgromadzonych w sprawie materiałów oraz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego należało orzec jak w sentencji.
Od niniejszej decyzji przysługuje stronie prawo odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ........... Odwołanie wnosi się za pośrednictwem Wójta/Burmistrza (Prezydenta Miasta) .......... w terminie 14 dni od otrzymania niniejszej decyzji.
..............................................
(podpis wójta lub działającego z upoważnienia
wójta pracownika urzędu gminy z podaniem imienia,
nazwiska i stanowiska służbowego)
Otrzymują:
1. adresat
2. a.a.
miejsce na pieczęć urzędową
Opłata skarbowa
Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego (art. 10 k.p.a), organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Warto w tym miejscu dodać, że do wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie należności z tytułu mandatu winien być dołączony dowód zapłaty opłaty skarbowej w wysokości 10 zł, co wynika z części I, ust. 1 pkt 53 kol. 3 załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (DzU nr 225, poz. 1635 z późn. zm.). W przypadku niedołączenia do podania o ulgę w spłacie mandatu dowodu uiszczenia opłaty skarbowej, należy wezwać wnoszącego podanie do uzupełnienia opłaty, wyznaczając w myśl art. 261 § 1 k.p.a. termin do jej uzupełnienia. Termin ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż 14 dni. Jeżeli w wyznaczonym terminie opłata nie zostanie uzupełniona, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana. Poniżej wzór wezwania do uzupełnienia opłaty skarbowej.
WZÓR WEZWANIA O UZUPEŁNIENIE OPŁATY SKARBOWEJ
URZĄD GMINY/MIASTA ........... ........., dn.
Wydział /Referat ...............
ul...................
00-000 ........................
tel. ........................
Pan/Pani
..........................
............................
WEZWANIE Na podstawie art. 261 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) wzywa się Pana/Panią do uiszczenia opłaty skarbowej od decyzji wydawanej na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie ....................., w wysokości 10,00 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania.
Zgodnie z częścią I ust. 1 pkt 53 kol. 3 załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635) decyzja inna, niż wymieniona w załączniku, do której mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, podlega opłacie skarbowej w wysokości 10,00 zł. Zapłaty opłaty skarbowej od decyzji można dokonać gotówką lub bezgotówkowo na rachunek bankowy:
BANK... 00 0000 0000 0000 0000 0000 0000 (w dowodzie wpłaty należy dokładnie określić przedmiot, od którego dokonuje się zapłaty opłaty skarbowej).
Dowód wpłaty (pokwitowanie z kasy lub potwierdzenie dokonania przelewu) należy doręczyć do siedziby tut. Wydziału.................. ul. ............ pok. 224 w godzinach: poniedziałek 9.30-16.30, wtorek - piątek 8.00-15.00 lub listownie na adres jak wyżej.
Równocześnie informuje się, że w przypadku nieuiszczenia opłaty skarbowej w wyznaczonym terminie, wniosek w ww. sprawie zostanie zwrócony bez rozpatrzenia, w myśl postanowień art. 261 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Otrzymują:
1x adresat
1x a/a
Zwolnienie z opłaty
Podanie podlega zwrotowi w formie postanowienia, na które służy zażalenie (por. art. 261 § 2 i 3 k.p.a.).
Stosownie do art. 267 k.p.a., w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub części tych opłat, kosztów i należności. Zwolnienie od opłat skarbowych następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach. W aktualnie obowiązującej ustawie o opłacie skarbowej ustawodawca przewidział w art. 7 pkt 5 możliwość zwolnienia z opłaty skarbowej w sytuacji, gdy zobowiązany do jej uiszczenia przedstawi zaświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa. Zwolnienie z opłaty skarbowej adresowane jest więc do osób o najniższym statusie dochodowym, bowiem ze świadczeń z pomocy społecznej takie właśnie osoby korzystają.
Powrót do spisu treści |
