Książka profesora Jerzego Regulskiego „Reformowanie państwa. Moje doświadczenia" jest ważną próbą uporządkowania naszej wiedzy na temat zmiany ustrojowej, która dokonała się w ciągu ostatnich już niemal dwudziestu lat. Autor, pisząc o najnowszej historii naszego kraju, odstąpił jednak od liniowego referowania wydarzeń. Skupił się nad tym, jaka była - i chyba powinna być - wewnętrzna logika zmiany oraz jej uzasadnienie. Dzisiaj wydaje się to oczywiste, ale na początku lat 90. to właśnie uzasadnienie i sposób przeprowadzenia reformy decydowały o dynamice procesu i sile oporu wobec zmian.
Profesor Regulski jako jeden z architektów reformy samorządowej odgrywał na każdym z etapów jej wdrażania ogromnie aktywną rolę koordynatora i animatora. Wszyscy wiedzą, że bez jego osobistej determinacji wiele spraw potoczyłoby się nie tak korzystnie dla polskiego samorządu. Zebrane podczas tych prac doświadczenia posłużyły profesorowi do głębokiej refleksji nad istotą państwa oraz procesami sterującymi jego modernizacją.
Autor wyodrębnił osiem czynników, które mają kluczowe znaczenie dla powodzenia projektów przebudowy państwa i omówił je w odrębnych rozdziałach. Spośród nich chciałbym zwrócić uwagę na rolę wiedzy i odpowiednio wczesnego przygotowania naukowego zmian. Profesor Regulski docenia ten czynnik, choć w króciutkim rozdziale czwartej swojej książki dosyć pobieżnie wspomina o pracach, które sam zainicjował i z ogromną determinacją, a także wbrew nadziei ich praktycznego wykorzystania prowadził. Jest w tym skromność autora, ale my musimy zauważyć, że Polska okresu przełomu antytotalitarnego miała szczęście, że istniała grupa uczonych oraz wyniki jej prac i studiów stanowiących podstawę intelektualną podejmowanych zmian reformujących państwo. Z tego, co wiem przygotowywana jest książka dotycząca owych wczesnych przygotowań naukowych. Warto będzie do niej zajrzeć.
„Reformowanie państwa..." to książka o ciekawej konstrukcji. Autor stara się, aby główny nurt, zdyscyplinowana intelektualnie rozprawa teoretyczna, nie był zakłócany zbyt wieloma dygresjami, choćby najciekawszymi. Dlatego dla ożywienia tekstu włączył do książki w wyodrębnionych ramkach mnóstwo ciekawych przykładów, uzupełnień, komentarzy i anegdot. Ten zabieg kompozycyjny bardzo dobrze służy publikacji - nie zakłóca logiki refleksji, dając równocześnie Czytelnikowi dodatkowe wiadomości, uzasadnienia czy wyjaśnienia kontekstu omawianych zagadnień. Czyni to książkę jeszcze bardziej osobistą i przez to ciekawszą.
Oczywiście, nie wszystkie tezy autora znajdą jednakowe uznanie u Czytelników. Profesor Regulski ma bardzo jasną wizję państwa i formułuje swoje sądy w zdecydowany sposób. Ale nawet wtedy, gdy pogląd profesora wydaje się kontrowersyjny, jest on mocno udokumentowany doświadczeniami we wdrażaniu zmian w Polsce.
Książka profesora Regulskiego „Reformowanie państwa. Moje doświadczenia" warta jest polecenia wszystkim, którzy interesują się reformą polskiego państwa, dla których refleksja nad rolą i zadaniami współczesnego państwa może być inspirująca. Książka jest dostępna w księgarni internetowej Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej: www.frdl.org.pl.

Powrót do spisu treści