W porównaniu do starego stanu prawnego, nowością jest odprawa wypłacana wójtowi na koniec kadencji (o ile nie zaczyna następnej). Jej wysokość nie może przekroczyć trzymiesięcznego wynagrodzenia obliczonego według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy.

O zasadach wynagradzania wójta (burmistrza i prezydenta miasta) stanowi kilka aktów prawnych różnej rangi. Wśród nich najważniejsze miejsce zajmuje niedawno uchwalona ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (DzU z 2008 r. nr 223, poz. 1458), zwana dalej ustawą. Weszła w życie 1 stycznia 2009 r., zastępując ustawę z 20 marca 1990 r. o tym samym tytule. Zasady wynagrodzenia wójta niewiele się zmieniły.

Właściwość rady gminy

O kompetencji rady gminy do ustalania w drodze uchwały wynagrodzenia dla wójta przesądził już art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. DzU z 2001 r. nr 142, poz. 1491 z późn. zm.). Potwierdzają to i precyzują zapisy innych aktów prawnych. Również w art. 8 ust. 2 nowej ustawy o pracownikach samorządowych zastrzeżono dla organu stanowiącego gminy prawo do decydowania o wysokości wynagrodzenia wójta. Zgodnie z tym przepisami, uprawnienia przewodniczącego rady gminy sprowadzają się jedynie do nawiązania bądź rozwiązania stosunku pracy z wójtem. Pozostał więc aktualny wyrok NSA z 17 października 2007 r., II OSK 1286/07 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym rada gminy nie może upoważnić swojego przewodniczącego do wykonywania czynności z zakresu prawa pracy polegających na przyznaniu wójtowi nagrody jubileuszowej i dodatkowego wynagrodzenia rocznego. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż ewentualne spory, czy organ wykonawczy gminy nabył uprawnienia do tych świadczeń, powinny być rozwiązywane przez sąd pracy.

Zasady ustalania wynagrodzenia

Przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia wójta rada gminy, zgodnie z przepisami art. 36 ust. 1 ustawy, powinna uwzględnić charakter tego stanowiska i kwalifikacje zawodowe osoby, która je zajmuje. Warto podkreślić, iż te ogólne wskazania dotyczą wszystkich pracowników samorządowych i stanowią powtórzenie zapisów z ustawy z 1990 r. Kolejne zaś przepisy, podobnie jak pod rządami starej ustawy, ograniczają radę gminy przy ustalaniu nadmiernie wysokiego wynagrodzenia dla wójta. I tak, zgodnie z postanowieniami art. 37 ust. 3 ustawy, maksymalne wynagrodzenie wójta w okresie miesiąca nie może przekroczyć siedmiokrotności kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe na postawie ustawy z 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (DzU z 1999 r. nr 110, poz. 1255 z późn. zm.).

Nie może budzić wątpliwości, iż przytoczone ograniczenia dotyczą jedynie stałych elementów wynagrodzenia wójta, do których należy zaliczyć: wynagrodzenie zasadnicze, dodatek za wieloletnią pracę, dodatek specjalny i ewentualnie dodatek funkcyjny, który teraz zgodnie z treścią art. 36 ust. 4 ustawy ustalany jest fakultatywnie (inaczej niż w ustawie z 1990 r., gdzie był obligatoryjny). W żaden sposób przepisów tych nie można stosować do pozostałych świadczeń okresowych i jednorazowych przysługujących wójtowi. Wśród nich wymienić należy: nagrodę jubileuszową, dodatkowe wynagrodzenie roczne, odprawę emerytalno-rentową oraz odprawę związaną z upływem kadencji.

W porównaniu do starego stanu prawnego nowością jest odprawa przyznawana wójtowi na podstawie art. 39 ust. 2 i 3 oraz art. 40 ustawy i wypłacana na koniec kadencji. Nie przysługuje ona jednak w przypadku wyboru na kolejną kadencję. Wysokość odprawy nie może przekroczyć trzymiesięcznego wynagrodzenia obliczonego według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy.

Art. 37 ust. 1 ustawy zobowiązuje Radę Ministrów, aby wydała rozporządzenie w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych. W jego projekcie z 4 marca 2009 r. (http://bip.kprm.gov.pl/) wynagradzenia wójtów uzależniono od liczby mieszkańców w gminie. Należy jednak wstrzymać się z komentarzem do czasu, kiedy rozporządzenie w swej ostatecznej wersji wejdzie w życie.