Gospodarstwo pomocnicze (g.pom.) – organizacyjno-prawna forma jednostki sektora finansów publicznych; jest to wyodrębniona z jednostki budżetowej, pod względem organizacyjnym i finansowym, część jej podstawowej działalności lub działalność uboczna; g.pom. pokrywa koszty swojej działalności z uzyskiwanych przychodów własnych (może jednak otrzymywać z budżetu gminy dotacje przedmiotowe); powinno być w zasadzie rentowne.

G.pom. tworzy, przekształca w inną formę organizacyjno-prawną i likwiduje kierownik jednostki budżetowej, po uprzednim uzyskaniu zgody organu wykonawczego j.s.t.

Podstawą gospodarki finansowej jest roczny plan finansowy obejmujący: przychody, w tym dotacje z budżetu, koszty i inne obciążenia, rachunek zysków i strat, stan środków obrotowych, stan należności i zobowiązań na początek i koniec okresu oraz rozliczenia z budżetem. W planie tym mogą być dokonywane zmiany w ciągu roku w przypadku realizowania wyższych od planowanych przychodów i kosztów, pod warunkiem. że nie spowoduje to zmniejszenia wpłat do budżetu ani zwiększenia dotacji z budżetu; g.pom. wpłaca do budżetu połowę osiągniętego zysku.

G.pom. pokrywa koszty swojej działalności z uzyskiwanych przychodów własnych, przy czym może otrzymywać z budżetu dotacje przedmiotowe. Do przychodów własnych nie zalicza się dochodów z najmu i dzierżawy oraz innych umów o podobnym charakterze dotyczących składników majątkowych odpowiednio Skarbu Państwa lub j.s.t. Wpływy z ww. dochodów są przekazywane przez g.pom. odpowiednio na dochody budżetu państwa lub na dochody budżetu j.s.t. Przychodami g.pom. mogą być wpływy związane ze świadczonymi przez g.pom. usługami związanymi z administrowaniem, zarządzaniem nieruchomościami w zakresie obejmującym najem i dzierżawę składników majątkowych odpowiednio Skarbu Państwa lub j.s.t. oraz innych umów o podobnym charakterze. Wpływy z tytułu świadczonych usług pomniejszone o koszty ich uzyskania stanowią odpowiednio dochody budżetu państwa lub dochody j.s.t

Przy jednostce budżetowej może działać więcej niż jedno g.pom.; każde gospodarstwo posiada odrębny rachunek, z którego może dokonywać wypłat do wysokości zgromadzonych na nim sum. G.pom. ma pomagać jednostce budżetowej (macierzystej), przy której jest prowadzone, w realizacji celów, do których jednostka ta jest powołana.

G.pom. kieruje powołany przez organ wykonawczy gminy kierownik, który zawiera m.in. umowy związane z działalnością gospodarstwa pomocniczego i odpowiada za prawidłową jego gospodarkę rzeczową i finansową. Nie ma ono osobowości prawnej, osoby nim kierujące działają na podstawie i w zakresie udzielonego im pełnomocnictwa.