Obligacje komunalne (obl.) – instrument finansowy (papier wartościowy), w którym jedna strona, zwana emitentem obligacji, stwierdza, że jest dłużnikiem drugiej strony, zwanej obligatariuszem (jest to właściciel obligacji) i zobowiązuje się wobec niego do wykupu obligacji. Emisja obligacji jest formą zaciągnięcia kredytu. Kredytodawcą jest obligatariusz, czyli właściciel obligacji. Kredytobiorcą jest emitent obligacji. Emisji obligacji komunalnych mogą dokonywać j.s.t., związki tych jednostek, spółki komunalne i inne podmioty posiadające osobowość prawną, które wykonują lub będą wykonywać zadania z zakresu użyteczności publicznej. Dzięki emisji obligacji komunalnych emitenci mogą pozyskać kapitał bezpośrednio na rynku. Środki uzyskane w ten sposób mogą być wykorzystane na realizację zadań nieznajdujących pokrycia w innych źródłach finansowania.

Wynikające z obligacji wierzytelności mogą być zabezpieczone całkowicie, częściowo lub wcale niezabezpieczone. Gminy mogą poręczać zobowiązania wynikające z obligacji emitowanych przez inne gminy oraz związki międzygminne, spółki prawa handlowego, w których dana gmina posiada lub dysponuje ponad 50% głosów na zgromadzeniu wspólników lub walnym zgromadzeniu akcjonariuszy. Udzielenie poręczenia wymaga uchwały rady gminy.

Podjęcie decyzji o emisji obl. oraz określenie zasad ich zbywania, nabywania oraz wykupu należy do wyłącznej właściwości rady gminy. Za zobowiązania wynikające z obl. gminy odpowiadają całym swoim majątkiem.

Obl. spełniają następujące funkcje: pożyczkową (emitent uzyskuje kapitał, którym może dysponować); lokacyjną (inwestor ma możliwość ulokowania wolnych środków w stosunkowo bezpieczny, a więc i atrakcyjny papier wartościowy); płatniczą (posiadacze obligacji mogą regulować nimi własne zobowiązania); promocyjną (finansowanie inwestycji za pomocą obligacji zwiększa zainteresowanie inwestorów gminą); prywatyzacyjną (nabywca obligacji zyskuje prawo do ich wymiany na akcje przedsiębiorstw komunalnych bądź na inne składniki mienia komunalnego, np. mieszkania). Środków pochodzących z emisji obl. emitent nie może przeznaczyć na inne cele niż określone w warunkach emisji. Z chwilą wykupu obl. ulegają umorzeniu. Niewypełnienie w terminie zobowiązań wynikających z obl. powoduje, że mogą one podlegać natychmiastowemu wykupowi. W razie likwidacji emitenta obl. stają się płatne z dniem otwarcia likwidacji. W przypadku zniesienia lub podziału gminy emitenta, odpowiedzialność za zobowiązania wynikające z emisji obl. ponoszą solidarnie gminy, które przejęły jej mienie.