Prawo Unii Europejskiej (praw. UE) – na system źródeł praw. UE składają się tzw. pierwotne i pochodne akty prawa wspólnotowego.

Prawo pierwotne – to normy i przepisy regulujące najistotniejsze kwestie UE (ustrój, porządek prawny, podstawowe zasady prawa wspólnotowego itp.). Wszystkie akty prawa wtórnego muszą być zgodne z prawem pierwotnym. Do aktów prawa pierwotnego zaliczamy:

- traktaty założycielskie wraz z towarzyszącymi im protokołami i aneksami, tj. traktaty o utworzeniu: Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, Wspólnoty Europejskiej oraz Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej. Uzupełniają je traktaty nowelizujące (m.in. Traktat Amsterdamski czy Nicejski);

- prawo zwyczajowe czyli praktyka wykształcona w pewnym okresie i postrzegana jako prawo;

- ogólne zasady prawa, na które składają się ogólne zasady wspólne wszystkim systemom prawnym państw członkowskich, ogólne zasady prawa międzynarodowego, prawa i wolności fundamentalne (prawa człowieka);

- traktaty akcesyjne – traktaty o przystąpieniu nowych członków;

- Konstytucję Europejską.

Akty prawa wtórnego (akty pochodne) to:

- dyrektywy – nakładają na państwa członkowskie obowiązek uregulowania danej materii w sposób w nich określony, pozostawiając swobodę w zakresie środków prawnych do osiągnięcia określonego celu. Wyznaczają określony czas na włączenie treści dyrektywy do krajowego porządku prawnego. Są skuteczne w momencie ich notyfikowania przez adresatów, a publikacja ma wyłącznie cel informacyjny;

- rozporządzenia – podlegają bezpośredniemu stosowaniu w państwach członkowskich, wiążą w całości i nie mogą być w żaden sposób modyfikowane, a wchodzą w życie jednocześnie we wszystkich państwach Wspólnoty, po publikacji w DzUrz. WE;

- decyzje – adresatem może być zarówno państwo (państwa) członkowskie, jak i osoba fizyczna lub prawna. Wiążą w całości i nie ma możliwości wyboru metod lub środków realizacji decyzji. Mają charakter indywidualny. Mogą albo bezpośrednio nakładać obowiązki lub przyznawać uprawnienia, albo zobowiązywać do wydania aktu normatywnego. Decyzje mają moc wiążącą od chwili ich notyfikacji przez strony;

– dokumenty niemające charakteru wiążącego:

- opinie – służą wyrażeniu stanowiska poszczególnych instytucji Wspólnot Europejskich,

- zalecenia – wydawane przez Radę UE lub Komisję mają na celu ujednolicenie prawodawstwa obowiązującego w poszczególnych krajach Wspólnoty,

- memoranda i rezolucje – adresowane do podmiotów stosujących prawo europejskie o charakterze instrukcyjnym.

Prymat praw. UE – wynika z konieczności zapewnienia jednolitego stosowania praw UE tam, gdzie wymaga tego realizacja zadań i celów Wspólnoty. Służy temu:

– bezpośrednie obowiązywanie (stosowanie) – normy praw UE mogą być stosowane przez sądy i inne organy państw członkowskich bez konieczności wydania odpowiednich przepisów prawa wewnętrznego;

– bezpośrednia skuteczność – normy praw UE tworzą prawa i obowiązki wprost dla podmiotów gospodarczych i obywateli. Mogą oni powoływać się na nie przed organami wewnętrznymi. Dla bezpośredniej skuteczności normy praw. UE powinny być spełnione łącznie, odmienne dla prawa pierwotnego oraz wtórnego, następujące warunki:

– prawo pierwotne:

- nakłada jasne zobowiązanie na państwo członkowskie,

- nie sformułowano do niej żadnego zastrzeżenia ani warunku,

- może być stosowana bez interwencji legislacyjnej ze strony państwa członkowskiego;

– prawo wtórne:

• rozporządzenia – możliwość bezpośredniego zastosowania wynika jednoznacznie z art. 249 (ex art. 189) TWE,
• decyzje – uznane za bezpośrednio obowiązujące i wywołujące bezpośredni skutek w orzeczeniu ETS w sprawie 9/70 F.Grad v. Urząd Finansowy Traunstein,
• dyrektywy – możliwość bezpośredniego stosowania w stosunku pionowym pomiędzy jednostką i organem państwowym sformułowana w sprawie 41/74 Van Duyn v. Home Office.