Regionalna izba obrachunkowa (r.i.o.) – organ kontroli i nadzoru nad j.s.t. (gminami, powiatami, województwami) i innymi podmiotami komunalnymi (m.in. związkami komunalnymi, samorządowymi osobami prawnymi), będący istotnym elementem przekształcającego się systemu kontroli finansów publicznych. R.i.o. powołane zostały na mocy ustawy z 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych, a ich celem jest zapewnienie prawidłowej realizacji zasad obowiązujących organy j.s.t. w sferze dysponowania publicznymi środkami finansowymi. R.i.o. jako organ kontroli gospodarki finansowej prowadzi je bądź z własnej inicjatywy, bądź na wniosek podmiotów samorządowych. Kontrole mają charakter:

1) kompleksowy, obejmujący całokształt działalności finansowej j.s.t. (przynajmniej raz na 4 lata),

2) problemowy,

3) doraźny.

Działania r.i.o. jako organu nadzoru nad działalnością komunalną w zakresie spraw budżetowych obejmują badania uchwał budżetowych oraz ich projektów, a także sprawozdań z ich wykonania. Oprócz działalności kontrolnej i nadzorczej do ustawowego zakresu działania r.i.o. należy:

1) opiniowanie spraw o istotnym dla j.s.t. znaczeniu finansowym, jak np. przy zaciąganiu kredytów czy udzielaniu absolutorium organowi wykonawczemu,

2) prowadzenie działalności informacyjnej i szkoleniowej dla podmiotów komunalnych w zakresie spraw budżetowych.

R.i.o. są państwowymi jednostkami budżetowymi, nadzorowanymi, według kryterium legalności, przez prezesa Rady Ministrów. Istotną specyfikę, uwzględniającą rządowo-samorządowy charakter r.i.o., statuują przepisy określające sposób powoływania najważniejszego organu, tj. kolegium izby, w skład którego wchodzą powołani przez prezesa Rady Ministrów członkowie, w tym w połowie zgłoszeni przez j.s.t.