Zakład budżetowy (z.b.) – organizacyjno-prawna forma jednostki sektora finansów publicznych. Z.b. są takie jednostki, które odpłatnie wykonują wyodrębnione zadania, pokrywają koszty swojej działalności z przychodów własnych. Do przychodów własnych nie zalicza się dochodów z najmu i dzierżawy oraz innych umów o podobnym charakterze dotyczących składników majątkowych odpowiednio Skarbu Państwa lub j.s.t. Wpływy z ww. dochodów są przekazywane przez z.b. odpowiednio na dochody budżetu państwa lub na dochody budżetu j.s.t. Przychodami z.b. mogą być wpływy związane ze świadczonymi przez z.b. usługami związanymi z administrowaniem, zarządzaniem nieruchomościami w zakresie obejmującym najem i dzierżawę składników majątkowych odpowiednio Skarbu Państwa lub j.s.t. oraz innych umów o podobnym charakterze. Wpływy z tytułu świadczonych usług pomniejszone o koszty ich uzyskania stanowią odpowiednio dochody budżetu państwa lub dochody j.s.t

Z.b. tworzą, przekształcają w inną formę organizacyjno-prawną, łączą, przekształcają i likwidują organy stanowiące j.s.t.

Podstawą gospodarki finansowej z.b. jest roczny plan finansowy obejmujący: przychody, w tym dotacje z budżetu, koszty i inne obciążenia, stan środków obrotowych, stan należności i zobowiązań na początek i koniec okresu oraz rozliczenia z budżetem. W planie tym mogą być dokonywane zmiany w ciągu roku w przypadku realizowania wyższych od planowanych przychodów i kosztów, pod warunkiem że nie spowoduje to zmniejszenia wpłat do budżetu ani zwiększenia dotacji z budżetu. Organ stanowiący może upoważnić kierownika zakładu budżetowego do dokonywania innych niż ww. Zmian w planie finansowym w ciagu roku, pod warunkiem, że nie spowoduje to zmniejszenia wpłat do budżetu ani zwiększenia dotacji z budżetu.

Z.b. może otrzymywać z budżetu dotację przedmiotową; w zakresie określonym w odrębnych przepisach może otrzymywać dotację podmiotową lub dotację celową na dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji.

Nowo tworzonemu z.b. może być przyznana jednorazowa dotacja z budżetu na pierwsze wyposażenie w środki obrotowe. Łącznie dotacje dla z.b. nie mogą przekraczać 50% kosztów jego działalności. Zmiany przychodów i wydatków wymagają dokonania zmian w rocznym planie finansowym.