Uregulowanie w akcie wykonawczym terminu składania wniosków o przyznanie świadczenia nieprzewidzianego w ustawie jest niezgodne z konstytucją. Zadaniem rozporządzenia jest wykonywanie ustawy, a nie jej modyfikacja lub uzupełnianie.

W 2006 r. miasto Gorzów Wielkopolski wystąpiło do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o refundację z tytułu pokrywania strat z budżetach JST w związku ze zwolnieniami podatkowymi, z których korzystają zakłady pracy chronionej zatrudniające osoby niepełnosprawne. Miasto jednak nie złożyło w terminie wniosku o wypłatę rekompensaty z tytułu utraconych dochodów (z podatków: rolnego, leśnego, od nieruchomości i od czynności cywilnoprawnych). Składanie wniosków było możliwe do 25 marca (sobota). W ocenie urzędników miasta, nie miało znaczenia, czy wniosek powyższy zostanie wysłany w sobotę, czy dopiero w poniedziałek. Natomiast prezes funduszu kategorycznie odmówił refundacji, powołując się na par. 5 ust. 1 rozporządzenia ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z 29 sierpnia 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (DzU z 2003 r. nr 166, poz. 1616). Według przywołanego paragrafu, refundacja jest niemożliwa w przypadku niezłożenia wniosku w terminie określonym w tym rozporządzeniu. Ponadto prezes PFRON wystąpił do miasta o zwrot (wraz z odsetkami) pieniędzy, które jednostka samorządowa otrzymała na poczet refundacji parę miesięcy wcześniej.
Miasto Gorzów Wielkopolski zwróciło się najpierw do ministra pracy i polityki społecznej o przywrócenie terminu na złożenie wniosku, a z powodu negatywnego rozpatrzenia odwołało się do wojewódzkiego sądu administracyjnego. WSA oddalił jednak skargę miasta na decyzję ministra. Nie uwzględnił także sugestii strony skarżącej, aby zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie par. 5 rozporządzenia w kontekście wykroczenia poza delegację ustawową z art. 47 ust. 7 ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. przepisu, który był podstawą do wydania przez ministra aktu wykonawczego).
W związku w powyższym miasto Gorzów zwróciło się bezpośrednio do Trybunału KOnstytucyjnego o zbadanie, czy rozporządzenie faktycznie zawiera nieprzewidziane w delegacji ustawowej sankcje w przypadku niezłożenia w terminie wniosku do PFRON. Trybunał Konstytucyjny przyznał rację wnioskodawcy. Przede wszystkim, zgodnie z upoważnieniem z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, minister gospodarki, pracy i polityki społecznej wyda rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom dotacji celowej ze środków PFRON. Niemniej jednak rozporządzenie, jako akt wykonawczy, nie może normować kwestii czy zagadnień nieuregulowanych w ustawie. W związku z tym należy uznać, że wprowadzony rozporządzeniem termin istotnie wykracza poza materię przekazaną do uregulowania w akcie wykonawczym.
Trybunał zwrócił uwagę, że zawarty w rozporządzeniu termin zawity oznacza ustanowienie kolejnego, nowego warunku, od którego spełniania uzależnione jest skorzystanie z możliwości, które niesie wspomniana ustawa. Inną ważną kwestią jest to, że w przypadku niezłożenia w terminie wniosku podmiot uprawniony narażony jest na negatywne skutki w postaci zwrotu części rekompensaty powiększonej o odsetki podatkowe.

(Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt U2/08, www.trybunal.gov.pl)

Powrót do spisu treści