Zasady i warunki używania herbu miasta

Autor: MCH / 20.12.2012
ORZECZNICTWO 16 4 2009 16

Do kompetencji rady gminy należy podejmowanie uchwały dotyczącej herbu, jednak przepis ten nie upoważnia organu do określania zasad (warunków) jego używania.

Rada miasta podjęła uchwałę w sprawie uchwalenia statutu miasta. W par. 3 ust. 2 organ stanowiący zawarł ustalenia dotyczące „zasad i warunków używania herbu miasta", na mocy którego to zadanie należeć miało do rady, natomiast zgodę na używanie herbu przekazano burmistrzowi. Organ nadzoru kwestionujący powyższy zapis stwierdził, że takie sformułowanie uprawnień rady i burmistrza jest de facto delegacją do wydania regulacji o charakterze normatywnym, skierowanego do podmiotów zewnętrznych w stosunku do gminy. Taki zapis powoduje, że stanowi on akt prawa miejscowego, a brak jest wyraźnej podstawy prawnej do wprowadzania zasad używania herbu. Wobec powyższego wojewoda uznał zapis za naruszający ustawę o samorządzie gminnym i konstytucyjną zasadę legalności.
Organ nadzoru stwierdził, że dobro osobiste gminy - herb, korzysta z ochrony sądowej i w związku z tym zasady tej ochrony zawarte są w przepisach prawa cywilnego. Odniósł się również do ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (DzU z 2003 r. nr 119, poz. 1117 ze zm.), zgodnie z którą podmiot pragnący uzyskać prawa ochronne dla danego oznaczenia (np. herbu miejscowości), musi wykazać się posiadaniem zezwolenia właściwego organu (art. 131 ust. 2). Zgoda organu dokonywana jest w drodze aktu określonego jako „decyzja", ale jak jest wskazywane - jest to wyłącznie element postępowania rejestrowego i nie ma on charakteru decyzji administracyjnej w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego.
W ocenie wojewody, rada przekroczyła kompetencje, gdyż ustawa Prawo własności przemysłowej reguluje sprawę ochrony herbu jako znaku towarowego i sposób udzielania zezwolenia na używanie go w obrocie stanowi kompletną regulację. Nie dopuszcza przy tym żadnych modyfikacji, uzupełnień itp. w drodze działalności uchwałodawczej gminy. W związku z powyższym, zdaniem wojewody, żaden przepis nie upoważniał rady do określenia warunków formułowania zgody na używanie znaku (herbu).
W odpowiedzi burmistrz podniósł, że pierwotnym i typowym przeznaczeniem herbu miejskiego nie jest używanie go w charakterze znaku towarowego. Dlatego nie znajduje uzasadnienia przypisywanie wyłącznej ochrony herbu przepisom prawa własności przemysłowej. Ustawy o samorządzie gminnym i ustawa Prawo własności przemysłowej się uzupełniają.
Wojewódzki sąd administracyjny nie podzielił zdania wojewody, według którego powołany jako podstawa prawna uchwały art. 18 ust. 2 pkt 13 usg dawał radzie prawo jedynie do ustanawiania herbu, a nie do określania zasad jego używania. Sąd odwołał się do ustawy o odznakach i mundurach, w której ustawodawca przyznał uprawnienia do określania zasad. Dodatkowo art. 18 ust. 2 pkt 13 usg przyznał radzie gminy prawo do podejmowania uchwał „w sprawach" herbu. Organ odwoławczy nawiązał do wyroku WSA we Wrocławiu z 5 grudnia 2006 r. (sygn. akt III SA/Wr 383/06), który pojęcie „sprawy" rozumiał nie tylko jako nadanie nazwy, ale również określanie zasad jej nadawania. W ocenie sądu, problematyczne pojęcie „sprawy" to pojęcie zbiorcze, zawierające w sobie wiele szczegółowych kwestii. Mając na uwadze postulat racjonalnego ustawodawcy, brak jest jakichkolwiek przeciwwskazań do przyjęcia poglądu, że tożsamym zwrotom językowym należy w każdym przypadku nadawać identyczne znaczenie. Zatem, gdyby ustawodawcy zależało na wąskich uprawnieniach rady gminy odnośnie do sprawy herbu, wyraźnie by to wskazał, np. formułując przepis, że „do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nadawania nazw ulic i placów będących drogami publicznymi lub nadawania nazw dróg wewnętrznych". W związku w powyższym WSA nie stwierdził zarzucanego przez wojewodę naruszenia przepisów przez radę gminy. Rada miała prawo określić zasady i warunki używania herbu miasta, ponieważ jest to niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania ustanowionego herbu. Jak wynika z praktyki - wiele jednostek samorządu terytorialnego uregulowało zasady korzystania ze swoich herbów w uchwałach.
Wojewoda złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie na powyższe orzeczenie. W ocenie NSA, przepis art. 18 ust. 2 pkt 13 usg stanowi jedynie o kompetencji rady do podejmowania uchwał w sprawie herbu gminy, w tym do jego ustanowienia. Tym samym nie zgodził się z argumentacją WSA i jednocześnie uznał rację wojewody. NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu.

 

(Wyrok NSA z 24 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 1453/08)

Podziel się!